آيا علّتش اين بود كه آن ها در طرز سؤ ال مراعات ادب نكردند؟ يا اين كه حواريان بدون هـيـچ نـيـاز و احـتـيـاجى و فقط از روى هوا و هوس چنين معجزه اى خواستند و گرنه حق از هر نظر بر آن ها آشكار و حجت بر ايشان تمام شده بود و ديگر موردى براى چنين درخواستى نـبـود، جـز سرگرمى و به بازى گرفتن آيات الهى و اين گونه كارها براى مردمان با ايمان ، گناهى بس بزرگ محسوب مى گردد كه مستوجب چنان تهديدى بودند؟
ايـن هـا و نـظـايـر آن ، سـؤ الات و ردّ و ايـرادهـايـى اسـت كـه عـلمـاى تـفـسـيـر در ذيـل آيـه مطرح كرده و برخى از آنان به تفصيل روى آن بحث كرده اند كه ما بدان اشاره كـرديـم و خوانندگان محترم چنان كه مايل به توضيح و بحث بيشترى باشند، بايد به تفاسير مراجعه كنند.
بـه هـر صورت ، از مجموع آغاز و انجام آيه مى توان به دست آورد كه حوّارى ها هدفشان در ايـن درخـواسـت اطـمـيـنـان خـاطر بيشترى به نبوت و مقام عيسى و آيات الهى بوده و مى خـواسـتـنـد بـديـن وسيله بر ايمان خود بيفزايند و ثبات قدم بيشترى پيدا كنند و اين سؤ ال از روى شك و ترديد آن ها صادر نشد، اگر چه شايد در طرز درخواست ، ادب را مراعات نكرده و گستاخى نشان دادند يا اصلاً چنين درخواستى از آن ها جا نداشت .
در نـقـلى كـه طـبرسى از ابن عباس كرده است ، اين درخواست سابقه اى داشت و آن اين بود كـه عـيـسـى بـه بنى اسرائيل فرمود: سى روز روزه بگيريد سپس هر چه بخواهيد از خدا درخـواسـت كـنـيـد تـا خـداونـد بـه شـمـا بدهد. آن ها سى روز روزه گرفتند و چون فراغت يـافـتـنـد، بـه عـيـسـى گـفتند: اى عيسى ! ما اگر براى شخصى از مردم كار مى كرديم و كارمان انجام مى شد، غذايى به ما مى داد و ما روزه گرفته و گرسنه شده ايم . اكنون از خدا بخواه تا مائده اى براى ما از آسمان نازل كند.(1154)
حـضـرت عـيـسـى نـيـز وقـتـى پـافـشـارى آن ها را در نشان دادن چنين معجزه اى مشاهده كرد، صورت و عنوان ديگرى هم به درخواست ايشان داده و به درگاه پروردگار تعالى عرض كـرد: پـروردگـارا! مـائده اى از آسـمـان بـر مـا نازل فرما كه براى ما و آيندگانمان عيدى باشد (1155)
بـرخـى از مـفـسـّران گـفـتـه انـد كـه در روز يـكـشـنـبـه مـائده نازل شد و از اين رو مسيحيان آن روز را عيد گرفتند.
مائده چه بود؟
دربـاره ايـن كـه آن مـائده چـه بود، اختلاف بسيار است . در حديثى از امام باقر(ع ) روايت شـده كـه فرمود: در آن هفت ماهى و هفت گرده نان بود. برخى گفته اند كه در آن گوشت و نـان بـود. عده اى گفته اند: همه چيز در آن بود جز نان و گوشت . عطا گفته است كه همه چيز در آن بود جز گوشت و ماهى . عطيه عوفى گفته است كه ماهى اى بود كه در آن طعم هر گونه خوراكى بود و قتاده گفته است كه ميوه بهشتى بود.
از سـلمـان فـارسـى روايـت شـده اسـت :چـون حـواريـون از عـيـسـى نـزول مـائده را خـوسـتر شدند، آن حضرت حامه اى پشمين پوشى و گريست و به درگاه خـدا دعـا كـرد. پس سفره اى قرمز رنگ كه ميان دو قطعه ابر قرار داشت فرود آمد تا پيش روى آن هـا بـر زمـيـن گـسـتـرده شـد. عـيـسى گريست و گفت : پروردگارا! مرا از شاكران درگـاه خـود قرار ده و اين مائده را رحمتى مقرر فرما و عقوبت قرارش مده . يهود نيز بدان نگاه مى كردند و بويى بهتر از آن به مشامشان نخورده بود. در اين وقت عيسى برخاست و وضو گرفت و گفت : بسم اللّه خير الرازقين پس ديدند ماهى پخته و سرخ شده اى اسـت كـه روغـن از آن مى چكد و در بالاى آن قدرى نمك و نزديك دمش ‍ مقدارى سركه و در اطـراف آن انواع سبزى به جز سير چيده شده و نيز پنج گرده نان كه روى يكى از آن ها زيتون ، بر ديگرى عسل ، بر سومى روغن ، بر چهارمى پنير و بر پنجمى گوشت پخته قرار داشت .
وقـتـى كـه شمعون آن مائده را ديد گفت : يا روح اللّه ! آيا اين از خوراك هاى دنياست يا از خـوراك آخـرت ؟ عـيـسـى فـرمـود: آن چـه مـى بينيد نه از طعام دنياست و نه از طعام آخرت ، بـلكه چيزى است كه خداوند به قدرت خويش ساخته . از آن چه درخواست كرديد بخوريد تا خدا بر شما بيفزايد.
حـواريـان بـه عـيـسـى گـفـتند: يا روح اللّه ! نخست شما از آ بخوريد تا ما هم بخوريم . عـيـسـى فـرمـود: كـسـى بايد از آن بخورد كه درخواست كرده ، آن ها برسيدند بدان دست بـزنـنـدو بـخـورند. در اين وقت عيسى فقيران ، بيماران ، مبتلايان و زمين گيران را دعوت كرد و گفت : از آن بخوريد كه براى شما گواراست و براى ديگران بلا. پس يك هزار و سيصد مرد و زن فقير و مبتلا از آن خوردند و همگى سير شدد. آن گاه مائده به آسمان رفت و هـر زمـيـن گـيـر و بـيـمـارى در آن روز از آن خـورد بـهـبودى يافت و هر فقيرى كه خورد توانگر گرديد و در اين هنگام حواريان و كسانى كه نخورده بودند پشيمان شدند.
مائده پس از آن نيز مى آمد و هرگاه نازل مى شد و تا عصر بود و سپس به هوا مى رفت ، تـا ايـن كـه بـه عـيـسـى وحـى شـد مـائده مـرا مـخـصـوصـو فـقرا گردان . اين دستور بر اغنياگران آمد و سبب شك و ترديدشان گرديد و ديگران را نيز به شك و ترديد انداختند. پـس ‍ خـداى تـعـالى به عيسى وحى فرمود: من شرط كرده بودم هر كس مائده را تكذيب كـنـد، بـه عذابى دچارش سازم كه كسى از جهانيان را آن گونه عذاب نكرده باشم . بـه دنـبـال آن سـيصد و سيزده مرد از آن ها به صورت خوك مسخ شدند و پس از سه روز هلاك گشتند.
اين بود خلاصه روايتى كه عطاءبن اءبى سلمان فارسى (رضى اللّه عنه ) روايت كرده است .(1156)
آن چـه تـذكـر آن در پـايـان ايـن فصل لازم به نظر مى رسد، اين است كه موضوع مسخ و عـذاب مـورد اخـتـلاف اسـت و بـرخـى گـفـتـه انـد كـه از بـنـى اسـرائيـل و حوارى ها كسى به مائده كافر نشد و مسخ نگرديد و عذاب نكشيد، ولى طبق آن چـه نـقـل كـرديـم ، روايـاتـى از اهـل بـيـت نـقـل شـده كـه پـس از نزول مائده ، جمعى بدان كافر گرديده و به صورت خوك مسخ شدند.
و در اصـل نـزول مـائده هـم مـيـان مـفـسـران اخـتـلاف اسـت از حـسـن و مـجـاهـد نـقـل شـده كـه گـفته اند: مائده نازل نشد، زيرا وقتى قوم عيسى شرط آن را از آن حضرت شـنيدندو دانستند كه اگر كسى بدان كافر شود به سخت ترين عذاب ها دچار خواهد شد، درخـواسـت خـود را پس گرفتند و و به عيسى عرض كردند: ما را بدان حاجتى نيست . ولى بـه گـفـته مرحوم طبرسى و ديگران ، گفتار اينان صحيح نيست ، زيرا خداوند با جمله اِيـّى مـُنَزِّلُها عَلَيْكم وعده نزول آن را داد و وعده خداوند تخلف پذير نيست . علاوه بر روايـات زيـادى كـه از پـيـغـمبر اكرم و اهل بيت آن بزرگوار (صلوات اللّه عليهم اجمعين ) وجـود دارد كـه صـحـابـه و تـابـعـان ديـگـر هـم در مـورد نـزول آن روايـت كـرده انـد و هـمـه ايـن روايـات بـر نزول مائده دلالت دارند.
فرستادگان تعيسى در انطاكيه
مفسران در تفسير آيات 13 ـ 27 سوره يس ، داستان رسولان عيسى را در شهر انطاكيه به اختلاف نقل كرده اند و ا داستان مزبور را روى تفسير على بن ابراهيم كه به طور مستند از امام باقر(ع ) روايت كرده است ، براى شما نقل مى كنيم .
راوى حـديـث ابـوحمزه ثمالى است كه مى گويد: تفسير اين آيات را از امام باقر(ع ) سؤ ال كـردم . آن حـضـرت در جـواب فـرمودند: خداى تعالى دو نفر را به سوى مردم انطاكيه مـبـعـوث فـرمـود(1157) و آن دو بـه دعـوت مـردم آن سـامـان مـشـغـول شدند، ولى سخنانشان بر آن مردم سنگين آمد. ازاين رو با خشونت با آن ها رفتار كـرده و دسـتـگـيـرشـان نـمـوده و در بـت خـانـه مـحـبـوسـشـان كـردنـد. خـداى تـعـالى بـه دنبال آن دو، مرد ديگرى را مبعوث فرمود(1158) و چون وارد شهر شد، خانه پادشاه را پـرسـيد و چو به آن جا راهنمايى اش كردند، بر در خانه آمد و گفت : من مردى هستم كه در بيابان به عبادت مشغول بودم و اكنون مى خواهم خداى سلطان را پرستش كنم .
ايـن سـخـن را به اطلاع شاه رساندند و او دستور داد وى را در بت خانه جاى دهند. وى وارد بت خانه شد و يك سال با آن دو رفيق قبلى خود در بت خانه توقف كرد و به آن ها گفت : چـرا بـا مـردم مـدارا نـكرديد و با تندى و خشونت با آن ها روبه رو شديد؟ سپس به آن ها گـفـت : از ايـن پـس بـه آشـنـايـى بـا مـن اقرار نكنيد و هنگام روبه رو شدن با من هم چون بـيـگـانـه اى رفـتـار كـنيد. سپس نزد پادشاه آمد. پادشاه گفت : شنيده ام كه تو خداى مرا پرستش مى كنى . اكنون تو برادر من هستى . هر حاجتى دارى از من بخواه .
وى گـفـت : مـن حـاجـتـى نـدارم ، جـز آن كـه دو نـفـر را در بـت خـانه ديدم . مى خواهم بدانم حال آن ها و سرگذشتشان چگونه است ؟ پادشاه گفت : اين دو نفر آمده بودند كه مرا از دين و آيين خود گمراه كنند و مرا به خدايى آسمانى مى خواندند.
وى گفت : پادشاها! بحثى جالب و مناظره اى نيكوست . اكنون آن دو را بخوان تا بدين جا بيايند و ما با آن دو مناظره مى كنيم . اگر حق با آن ها بود كه ما از ايشان پيروى مى كنيم و اگـر حـق بـا مـا بـود كـه آن دو بـه ديـن و آيـيـن مـا داخل مى شوند.
ادشـاه در پـى آن دو فـرسـتاد و چون به مجلس او درآمدند، آن مرد رو بدان ها كرد و گفت : شما براى چه آمده ايد؟ گفتند: آمده ايم تا مردم را به خداى يگانه دعوت كنيم كه آسمان ها و زمـيـن را آفـريـده و جـنـيـن را در رحـم مـادر بـه هـر گـونه كه بخواهد خلق كند و به هر صورت كه بخواهد درآورد و درختان و ميوه ها را بروياند و باران از آسمان ببارد.
بـدان هـا گـفـت : ايـن خـداى شـما كه مردم را به پرستش او دعوت مى كنيد، مى تواند كور مادرزادى را شفا بخشد؟ گفتند: آرى اگ رما از او بخواهيم اين كار را مى كند.
در ايـن وقـت رو به پادشاه كرد و گفت : كور مادرزادى را نزد من بياوريد كه تاكنون هيچ نـديده باشد. چون كور را آوردند، بدان ها گفت : خاى خود را بخوانيد تا اين كور را شفا دهـد. آن دو بـرخـاسـتـنـد و دو ركـعـت نـماز خواندند و دعا كردند و آن كور شفا يافت و بينا گرديد.
وى گـفـت : پـادشـاهـا! كور ديگرى هم بياوريد و چون او را آوردند خود او سجده اى كرد و چـون سـربـرداشت ديدند آن كور نيز بينا گرديد. در اين وقت رو به پادشاه كرد و گفت :دليـلى در بـرابـر دليـل ؛ يـعـنـى اين ها برهانى براى اثبات مدعاى خود آوردند و من هم برهانى آوردم . اكنون دستور دهيد تا زمين گيرى را بياورند و چون او را آوردند همان سخن قـبـلى را بـدان ها گفت و آن دو برخاستند نماز خواندند و دعا كردند و آن شخص زمين گير شـفـا يـافـت و شـروع بـه راه رفتن كرد. آن گاه گفت : زمين گير ديگرى بياورند و چون آوردنـد خـود او بـه سـجـده افـتـاد و چـون سـر از سـجـده برداشت ، آن شخص زمين گير هم شـفـايـافـتـه بـه راه افـتـاد. سـپـس رو بـه پـادشـاه كـرد و گـفـت : ايـن هـا دو دليـل آوردند و ما نيز دو حجت ، همانند حجت هاى ايشان آورديم . اكنون يك چيز مانده كه اگر اين دو نفر آ را انجام دهند من به دين و آيين آن ها درمى آيم و سپس گفت : شنيده ام پادشاه را پـسـرى يـك دانـه بـوده كه از دنيا رفته است . اگر خداى اين دو بتواند او را زنده كند من به دين اين ها درمى آيم . پادشاه گفت : من نيز به دين آن ها مى گروم .
آن گـاه رو بـه ايـشـان كرد و گفت : همين يك كار مانده و آن اين است كه زنده شدن پسر از دنـيـا رفـتـه پـادشـاه را از خـداى خود بخواهيد. آن دو نفر به سجده افتادند و زمانى دراز سـجـده خود را طول دادند، آن گاه سر از سجده برداشتد و به پادشاه گفتند: اكنون كسى را نـزد قـبـر فـرزنـدت بفرست و خواهى ديد كه وى زنده شده و سر از قبر بيرون آورده است . در اين هنگام مردم به سوى قبر فرزند پادشاه رفتندو او را ديدند كه برخاسته و خاك از سرش مى ريزد.
مـردم او را نـزد بـپـادشـاه آوردنـد، پـادشـاه بـدو گـفـت : اى فـرزنـد حـال تـو چگونه بود؟ فرزندش گفت : من مرده بودم و ناگاه در همين ساعت دو نفر را ديدم كـه در پـيش گاه پروردگار من به سجده افتاده و از خدا مى خواهند تا مرا زنده كند و خدا نـيـز مـرا زنده كرد. پادشاه گفت : پسر جان ! اگر آ دو نفر را ببينى مى شناسى ؟ گفت : آرى . در ايـن وقت همه مردم را به صحرا بردند و پسر پادشاه را در جايى نگه داشتند و دستور دادند مردم يك يك از جلوى او بگذرند و پادشاه بدو گفت : اين ها را نگاه كن و ببين آن دو نـفـر كـدام هـسـتـنـد؟ پس از آن كه جمع زيادى عبور كردند، يكى از آن دو نفر بر وى عـبور كرد، پسر پادشاه گفت : اين يكى از آن دو نفر است . سپس جمع ديگرى از پيش چشم او گذشتند تا دومى آمد و پسر پادشاه گفت : اين هم آن ديگرى است .(1159)
در اين جا بود كه آن رسول سومى گفت : اما من به خداى (1160) اين دو نفر ايمان آوردم و دانـسـتـم كـه آن چه آن ها آورده اند، حق است . پادشاه هم گفت : من نيز به آن دو نفر ايمان آوردم و مردم شهر گفتند: ما نيز به خداى ايشان ايمان آورديم .(1161)
حواريون
در گفتار قبلى نام حواريون عيسى به طور اجمال در چند مورد ذكر شد. در اين جا لازم است توضيح بيشترى در اين باره داده شود و نام تعداد آنان و برخى موضوعات ديگر كه در رابطه با ايشان در روايات مورد بحث قرارا گرفته ذكر گردد.
در اين كه سبب نام گذارى آنان به حواريون چه بود، اختلاف است : برخى گفته اند: اين لغت از حور كه به معناى سفيدى خالص است گرفته شده و سبب نام گذاريش آن بود كه شـغـلشـان تـمـيـز كـردن لبـاس هـا بـوده اسـت و سـبـب انـتـخـاب ايـن شـغـل هـم آن بـود كـه آن هـا هـر وقـت گـرسنه مى شدند، به عيسى مى گفتند و آن حضرت بـراى ايـشان از زمين و كوه و سنگ نان بيرون مى آورد و به آن ها مى داد هر وقت تشنه مى شـدنـد، دسـت خـود را به زمين مى زد و آب بيرون مى آمد و آن ه امى آشاميدند تا آن كه به عيسى عرض كردند: يا روح اللّه ! كيست كه از ما برتر باشد؟ هرگاه نان بخواهيم ما را سـيـر مـى كنى و هرگاه آب بخواهيم سيراب مى شويم و نعمت ايمان و معرفت به تو نيز بـه مـا عطا شده است ؟ عيسى فرمود: برتر از شما آن كسى است كه از دست رنج خود نان مـى خـورد و از كسب خود روزى مى گيرد. آن ها كه اين تسخن را شنيدند، دست به كار شست وشوى جامه هاى مردم شده و از دست مزد آن نان مى خوردند.
بـرخـى ايـن لفـظ را كـنـايـه از پـاكـى و صـفـاى قـلب و دل يا جامه آن ها دانسته اند. قول ديگر آن است كه اين نام كنايه از شست وشو دادن آن ها از دل ها و نفوس مردم بود كه با بيان معارف الهى و احكام و توجه دادن مردم به سوى خداى يكتا، دل ها را از آلودگى شرك و بت پرستى شست وشو مى دادند.
در حـديـثى كه صدوق از حسن بن فضال روايت كرده ، وى گويد: به امام هشتم (ع ) عرض كـردم كه چرا آن ها را حواريون گفتند؟ حضرت فرمود: اما در پيش مردم بدان سبب بود كه آن هـا جـامـه هـا را مى شستند و اما در نزد ما بدان سبب بود كه آنان خودشان پاك بودند و مردم را نيز با موعظه و پند از آلودگى به گناهان پاك مى كردند.(1162)
مـعـنـاى ديـگـرى كـه بـراى حـوارى در لغـت آمـده ، يـاور و ناصر است كه آن ها چون دعوت حضرت عيسى را اجابت كرده و يارى و نصرت او ار عهده دار شدند، ازاين رو به حواريون عيسى موسوم گشتند.
تعداد حواريون و نام آن ها
تـعـداد ايـشـان مـطابق روايات دوازده نفر است ، ولى از نام آن ها در روايات اسلامى ذكرى نـشـده ، فـقـط در حـديـث احتجاج حضرت رضا(ع ) با جاثليق اين جمله هست كه حضرت بدو فرمود: حواريون دوازده نفر بودندكه دانشمندتر و برتر از همه آن ها لوقا بود.
در انجيل متى (باب دهم ) نام آن ه ارا به عنوان شاگردان عيسى چنين ذكر كرده اند:
1ـ شـمـعـون مـعـروف به پطرس ؛ 2ـ اندرياس برادر شمعون ؛ 3ـ يعقوب بن زبدى ؛ 4ـ بـرادرش يـوحـنـا؛ 5ـ فـيـليـپـس ؛ 6ـ بـرتـولمـا؛ 7ـ تـومـا؛ 8ـ مـتـى بـاج گـيـر؛ 9ـ يعقول بن حلفى ؛ 10ـ لبى ، معروف به تدى ؛ 11ـ شمعون قانوى ؛ 12ـ يهوداى اسخر يوطى كه عيسى را تسليم يهود نمود.(1163)
د رانجيل برنا با فصل چهاردهم نام آن دوازده نفر را اين گونه ذكر كرده اند: 1ـ اندروس ؛ 2ـ بـرادرش پـطـرس شكارچى ؛ 3ـ برنابا؛ 4ـ متى گمرك چى كه براى جمع و حساب مـاليـات مـى نـشـت ؛ 5ـ يـوحنا؛ 6ـ يعقوب كه هر دو پسران زبدى بودند؛ 7ـ تداوس ؛ 8ـ يـهـودا؛ 9ـ بـرتـولومـاوس ؛ 10ـ فـيليپس ؛ 11ـ يعقوب ؛ 12ـ يهوداى اسخر يوطى خائن .(1164)
چـنـان كـه مـلاحـظـه مـى كـنـيـد، نـام لوقـا در هـيـچ يـك از ايـن دو نـقـل نـيـسـت و ايـن يـكـى از مـوارد اخـتـلاف بـيـن روايـات اسـلامـى و انـجـيـل هـايى است كه اگر خديث مزبور از نظر سند معتبر باشد، براى ما سنديّت دارد و مقدم بر انجيل هايى است كه دست خوش ‍ تحريف گرديده است .
بـه هـر صـورت ، بـيـش از آن چـه در بـالا گـفـتـه شد، از اريخ و سرنوشت حواريون در روايـات اسـلامـى چـيـزى بـه مـا نـرسيده ، تنها در پاره اى از روايات گفت وگوهايى از حـضـرت عـيـسـى بـا حـواريـون در بـرخـى از مـسـافـرت هـايـى كـه مـى كـرده اسـت نقل شده و در دستورهاى اخلاقى و پند و اندرهايى نيز كه از آن بزرگوار به جاى مانده اسـت و گـاهـى نـامى از آن ها برده شده و نصيحت هايى به آن ها فرموده كه چون خالى از فايده نيست ، قسمتى از آن ها را در زير براى شما ذكر مى كنيم :
1ـ كلينى در حديث مرفوعى روايت كرده كه عيسى به حواريون فرمود: مرا به شما حاجتى اسـت كـه مى خواهم آن را برايم برآوريد. گفتند: حجتت برآوده است . عيسى برخاست و قدم هـاى آن هـا را شست ، حواريون گفتند: ما به اين كار سزاوارتر بوديم اى روح خدا! عيسى فـرمـود: سـزاوارتـريـن مـردم بـه خدمت گزارى ، مرد عالم و دانشمند است و من فروتنى و تـواضـع كـردم تـا شـمـا نـيـز مـانند من پس از رفتنم در مردم فروتنى و تواضع پيشه سـازيـد. سپس عيسى فرمود: حكمت با تواضع و فروتنى آباد گردد، نه با تكبر، چنان كه زراعت در زمين هموار مى رويد نه در كوه .
2ـ صـدوق در خـصـال از امـام صـادق (ع ) روايـت كـرده اسـت كـه حـواريـون بهعيسى عرض كـردند: اى آموزندهئ هر خير و نيكى ! به ما بياموز كه چه چيزى سخت ترين همه چيزهاست ؟ عـيـسـى فـرمـود: سـخـت تـريـن چـيـزهـا خـشـم خـداى عـزوجـل مـى بـاشـد. پـرسـيـدنـد: بـه چـه وسيله اى مى توان از خشم خداوند پرهيز كرد؟ فرمود: به اين كه خشم نكنيد. گفتند: ابتدا و آغاز خشم از چيست ؟ حضرت فرمود: از تكبر و سركشى و كوچك شمردن مردم .(1165)
مضمون اين حديث را مولوى چنين به نظم آورده است :

گفت عيسى را يكى هوشيار سر

چيست در هستى ز جمله صعب تر

گفت اى جان صعب تر خشم خدا

كه از آن دوزخ همى لرزد چو ما

گفت از اين خشم خدا چبود امان

گفت ترك خشم خويش اندر زمان

كظم غسظ است اى پسر خط امان

خشم حق باد آورد دركش امان

3ـ در كتاب امالى از امام هشتم حضرت رضا(ع ) روايت شده كه فرمود: عيسى بن مريم به حـواريون فرمود كه اى بنى اسرائيل ! هنگامى كه دين شما سالم بود، بر دنياى از دست رفـتـه خـود تـاءسـف نـخوريد. دنياپرستان وقتى دنياى آن ها سالم است ، براى آن چه از دينشان رفته تاءسف نمى خورند.(1166)
4ـ در كتاب خصال از امام سجاد(ع ) روايت شده است كه حضرت مسيح به حواريون فرمود: جز اين نيست كه دنيا پلى است ، پس از آن بگذريد و به آبادانى آن نپردازيد.(1167)
5ـ در امـالى طـوسـى از امـام صـادق (ع ) روايـت شـده كـه عيسى بن مريم به اصحاب خود فـرمـود: بـراى دنـيـا كـار مـى كـنـيـد، در صـورتـى كـه بـدو كـار و عمل در دنيا روزى مى خوريد و براى آخرت كار نمى كنيد با اين كه در آن جا به جز از راه كـار و عـمـل روزى نـدايـد. واى بـر شـمـا اى عـلمـاى سـوء (و دانـشـمندان بدكار) مزد را مى گيريد، ولى عملى انجام نمى دهيد. نزديك است كه كارفرما كار خود را بخواهد و زود است كـهـشـمـا از ايـن دنـيـا بـه تـاريـكـى قـبـر بـرويـد. چـگـونـه از اهـل علم و دانش است كسى كه به سوى آخرت مى رود، ولى به دنيا رو آورده است بدان چه زيانش مى زند علاقه مندتر است از آن چه سودش دهد.(1168)
6ـ ورّام بن ابى فراس روايت كرده كه عيسى به حواريون فرمود: اى گروه حواريون ! من دنيا را براى شما به روبر زمين انداختم (و شما را از دنيا جدا كردم ) پس چنان نباشد كه پس از من دوباره او را از زمين بلند كنيد (و بدان علاقه مند گرديد) زيرا از پستى دنياست كه خداى را در آن نافرمانى كنند (و معصيت خداوند در آن انجام شود) و از پستى دنياست كه آخرت جز به ترك دنيا و واگذاردن آن به دست نيايد. پس دنيا را گذرگاه كنيد و آبادش نكنيد و بدانيد كه اصل و ريشه هر خطايى ، محبت و دوستى دنياست و چه بسا شهوتى كه براى صاحبش اندوهى دراز و طولانى به بار آورد.(1169)
7ـ نـيـز فـرمـود: مـن دنـيا را براى شما درافكندم و شما بر پشت آن نشسته ايد. پس كسى درباره آن جز پادشاهان و زنان با شما ستيزه نخواهد كرد، اما پادشاهان تا وقتى دنيا را بـراى آن هـا واگذاريد، به شما كارى ندادند و اما به وسيله نماز و روزه از زنان پرهيز كنيد (و بدين وسيله از فريت و علاقه گمراه كننده آن ها خود را برحذر داريد).(1170)
8ـ پيوسته به حواريون مى فرمود: اى گروه حواريون ! يه وسيله بغض معصيت كاران و نـافـرمـانـان (و دشـمـنـى آنـان ) بـه درگـاه خـداوند دوستى بجوييد (و خود را محبوب حق تـعـالى گـردانـيـد) و بـا دورى و فـاصـله گرفتن از ايشان به پيش گاه خداوند تقرب جوييد و رضايت و خشنودى خدا را در خشم و غضب ايشان بجوييد.(1171)
9ـ در كتاب شريف كافى از امام صادق (ع ) روايت كرده كه حواريون نزد عيسى گرد آمدند و گـفـتـنـد: اى آموزنده هر كار خير! ما را هدايت فرما. عيسى به ايشان فرمود: همانا موسى كـليـم اللّه بـه شـما دستور داد كه سوگند دروغ به خداى تبارك و تعالى نخوريد و من بـه شـما دستور مى دهم كه به خداوند قسم نخوريد نه قسم دروغ و نه راست . حواريون گـفـتـنـد: اى روح اللّه ! باز هم بيان فرما. عيسى گفت : همانا موسى پيغمبر خدا به شما دستور داد زنا نكنيد و من شما را امر مى كنم كه فكر زنا را نيز در خاطر نياوريد، چه رسد بـه ايـن كـه عـمـل زنـا را انـجـا دهيد، زيرا كسى كه فكر زنا كند، همانند كسى است كه در بـنـاى زيـبـا و رنـگ آمـيـزى شده اى آتش روشن كند كه همان دود آتش رنگ ها را تباه سازد، اگر چه خانه هم نسوزد.(1172)
10ـ و از رسـول خدا روايت كرده است كه حواريون به عيسى عرض كردند: اى روح خدا! ما بـا چـه كـسى هم نشينى كنيم ؟ فرمود: با كسى كه ديدار او شما را به ياد خدا بيندازد و گـفـتـار او بـر عـلم و دانـش شـمـا بـيـفـزايـد و عـمـل و رفـتـار او شـمـا را بـه آخـرت راغـب گرداند.(1173)
11ـ عـلامـه مـجلسى در بحار الانوار نقل مى كند كه در برخى از كتاب ها ديده ام كه عيسى با بعضى از حواريون به مسافرتى رفتند و عبورشان به شهرى افتاد. همين كه نزديك آن شهر شدند، گنجى را در نزديكى جاده ديدند. همراهان عيسى گفتند: اى روح خدا، به ما اجـازه بـده در ايـن جـاتـوقـف نـمـايـيـم و از اين گنج نگهبانى كنيم كه از بين نرود. عيسى فرمود: شما در اين جا بايستيد و من داخل اين شهر مى شوم و گنجى را كه در شهر دارم مى جويم .
هـمـراهـان هـمـان جـا مـاندند و عيسى داخل شهر شد و مقدارى راه رفت تا به خانه اى ويران رسـيـد و پـيرزنى را در آن جا ديد. بدو فرمود: من امشب ميهمان تو هستم ، آيا شخص ديگى نـيـز با تو در اين خانه هست ؟ پيرزن گفت : آرى ، پسرى دارم كه پدرش از دنيا رفته و پـيـش ‍ مـن اسـت و روزهـا به صحرا مى رود و خار مى كند و به شهر مى آورد و آن ها را مى فـروشـد و پـول آن را پـيـش مـن مـى آورد و مـا بـا آن پول روزگار خود را مى گذرانيم .
پـيرزم سپس برخاست و اتاقى را براى حضت عيسى آماده كرد تا پسرش از راه رسيد مادر كه او را ديد به وى گفت : خداى تعالى امشب ميهمان شايسته و صالحى براى ما فرستاده كـه نـور زهـد و فـروغ شـايـستگى از جبينش ساطع و آشكار است . خدمتش را مغتم شمار و از مصاحبتش بهره مند شو.
پـسـرك بـه نـزد عـيـسـى آمـد و بـه خـدمـت كـارى و پـذيـرايـى آن حـضـرت مـشـغـول شـد تـا چـون پـاسـى از شـب گـذشـت ، عـيـسـى از حال آن جوان و وضع زندگان اش جويا شد و آثر خرد، زيركى ، نبوغ ، استعداد، ترقى و كـمـال را در وى مـشـاهـده فـرمـود. اكـن مـتـوجـه گـرديـد كـه دل آن جـون بـسـتـه بـه چـيـز بـزرگـى اسـت كـه فـكـر او را سـخـت مـشـغـول كـرده ، بـدو فـرمـود: اى جـوان ! مـى بـيـنـم دلت بـه چـيـزى مـشـغـول است و اندوهى در دل دارى كه پيوسته با توست و تو را رها نمى كند. خوب است اندوه دل را با من باز گويى شايد داروى دردت پيش من باشد.
وقـتـى عـيـسـى بـه جـوان اصـرار كـرد تـا غـم دل را بـازگـويـد، جـوان گـفـت : آرى در دل من اندهى است كه هيچ كس جز خداى تعالى قدر نيست آن را برطرف سازد. عيسى فرمود: درد دل خود را به من بازگوى شايد خداوند وسيله برطرف كردن آن را به من الهام كند و ياد دهد.
جوان گفت : روزى من بار هيزمى به شهر مى آوردم و در سر راه خود عبورم به قصر دختر پـبـادشاه افتاد و چون به قصر نگاه كردم ، چشمم به دختر پادشاه افتاد و عشق او در دلم جـاى گـيـر شـد، بـه طـورى كـه روزبـه روز ايـن عـشـق بيشتر مى شود و براى اين درد، دارويى جز مرگ سراغ ندارم .
عـيـسـى فرمود: اگر مايل به وصل او هستى ، من وسيله اى براى تو فراهم مى كنم تا با وى ازدواج كـنـى . جـوان پـيـش مادرش آمد و سخن ميهمان را براى وى بازگفت . مادرش بدو گـفـت : پـسـر جـان ! گمان ندارم اين مرد كسى باشد كه بيهوده وعده اى بدهد و نتواند از عهده انجام آن برآيد. سخنش را بپذير و هر چه دستور مى دهد انجام ده .
عـيـسـى بـه جوان فرمود: اكنون برخيز و به قصر پادشاه برو و چون خاصان دربار و وزراى پـادشـاه آمدند كه به نزد او روند، به ايشان بگو كه من براى خواستگارى دختر پـادشـاه آمـده ام . درهـمـاست مرا به وى برسانيد. آن گاه منتظر باش تا چه گويند،سپس به نزد من آى و آن چه مابين تو و پادشاه گذشت به من اطلاع بده .
جـوان بـه در قـصـر آمـد و چـون درخـواست خود را به دربانان اظهار كرد، آن ها خنديدند و تـعـجـب كـردنـد و درخـواسـت او را از روى استهزاء و مسخره به پادشاه رساندند. پادشاه جوان را طلبيد و چون سخنانش را شنيد، از روى شوخى بدو گفت : اى جوان من دختر خود را به تو نخواهم داد، مگر آن كه فلان مقدار جواهر قيمتى و گران بها نزد من آرى .
جـواهراتى را كه پادشاه براى مهريه دخترش ذكر كرده بود، در خزينه هيچ پادشاهى از پـادشـاهان آن زمان با آن اوصاف و مقدار يافت نمى شد و پادشاه فقط از روى شوخى آن سخنان را اظهار داشت ، ولى جوان برخاست و گفت : هم اكنون مى روم و پاسخ آن را براى شما مى آورم .
جـوان بـه نـزد حضرت عيسى آمد و ماجرا را بازگفت . عيسى او را به خرابه اى كه در آن مـقـدارى سـنگ و كلوخ بود آورد و به درگاه خداى تعالى دعا كرد و آن سنگ و كلوخ ‌ها به صورت جواهراتى كه پادشاه خواسته بود و بلكه بهتر از آن ها درآمد. آن گاه به جوان فـرمـود: هـر چه مى خواهى از اين ها بردار و به نزد پادشاه ببر. جوان مقدارى از آن ها را بـرداشـتـه و به نزد پادشاه آورد. وقتى پادشاه و حاضران آن جواهرات ار ديدند، حيران شدند و گفتند: اين مقدار اندك است و ما را كفايت نمى كند.
جـوان دوبـاره بـه نـزد حـضرت عيسى آمد و سخن پادشاه و نزديكانش را بازگفت و عيسى بـدو فـرمـود: بـه هـمـان خـرابـه بـرو و هر چه مى خواهى برگير و به نزد آن ها ببر. هـنـگـامـى كـه جـوان بـراى بـار دوم مـقـدار بـيـشترى از آن جواهرات به نزد پادشاه برد، حيرتشان افزون گرديد. سپس پادشاه گفت : كار اين جوان داستان غريبى دارد و سرّى در كـار اوست . سپس با جوان خلوت كرد و حقيقت را از وى جويا شد و چون جوان داستان خود را از آغاز تا انجام براى پادشاه بازگفت ، پادشاه دانست كه ميهمان وى حضرت عيسى است .
پس بدو گفت : برخيز به نزد ميهمانت برو و او را پيش من آور تا دخترم را به ازدواج تو درآورد.
عـيسى بيامد و دختر پادشاه را به عقد ازدواج با آن جوان درآورد و پادشاه جامه هاى فاخر و سـلطـنـتـى بـراى آن جـوان فرستاد و جوان آن لباس ها را پوشيده و در همان شب مراسم عـروسـى او بـا دختر پادشاه انجام گرديد. صبح پادشاه جوان را خواست و با او ب گفت وگو پرداخت و او را جوانى خردمند و باذكاوت يافت . پادشاه جز آن دختر فرزند ديگرى نـداشـت ، پس او را ولى عهد و جانشين خود قرار داد و خاصان و بزرگان مملكت خود را به فرمان بردارى و اطاعت او ماءمور كرد.
شـب دوم پـادشـاه نـاگـهـان از دنيا رفت و بزرگان مملكت جمع شده و آن جوان را بر تخت سلطنت نشاندند و سر به فرمانش درآورده و خرينه هاى مملكت را تسليم او كردند.
روز سـوم عـيـسى به نزد او آمد تا با وى خداحافظى كند. جوان گفت : اى حكيم فرزانه ! تـو را بـر مـن حـقـوق بـسـيـارى اسـت كه اگر من براى هميشه هم زنده بمانم باز هم نمى تـوانـم سـپـاس يكى از آن ها را به جاى آورم ، ولى شب گذشته چيزى به خاطرم آمده كه اگ رپـاسـخ آن را به من ندهى از آن چه برايم فراهم آورده اى بهره مند نخواهم شد و اين همه خوشى براى من لذتى نخواهد داشت .
عيسى فرمود: آن چيست ؟
جوان گفت : تويى كه چنين قدرتى دارى كه مى توانى در فاصله دو روز مرا از آن وضع فلاكت بار به اين مقام والا برسانى ، چرا براى خودت كارى نمى كنى و من تو را در اين جامه و اين حال مشاهده مى كنم ؟
عيسى سخن نگفت تا وقتى كه جوان اصرار كرد. پس بدو فرمود: به راستى هر كس نسبت بـه خـداى تعالى دانا باشد و خانه آخرت و ثواب او را بداند و به دنيا و پستى و بى اعـتـبـارى آن بـصـيـرت و بـيـنـايى داشته باشد، ديگر به اين سراى فانى و ناپايدار دل نخواهد بست و ما را در قرب خداى تعالى و معرفت و محبت وى لذت هاى روحانى است كه اين لذت هاى ناپايدار و فانى را در برابر آن ها به چيزى نشمريم .
و چون مقدراى از عيوب دنيا و آفات آن و نعمت هاى عالم آخرت و درجات آن را براى آن جوان بـيـان فـرمـود، جـوان عـرض كرد: پس ‍ چرا آن چه را بهتر و شايسته تر است براى خود انتخاب كرده اى و مرا در اين گرفتارى بزرگ انداختى ؟
عـيـسـى فرمود: من آن را براى تو انتخاب كردم تا ذكاوت و خرد تو را بيازمايم و ثواب تـو در تـرك ايـن امورى كه براى تو مقدور است بيشتر گردد و تو حجتى براى ديگران گردى .
جـوان كـه ايـن سـخـن را شـنـيد، دست از سلطنت كشيد و همان جامه هاى كهنه خود را پوشيد و مـلازم خـدمـت عيسى گرديد. هنگامى كه عيسى به نزد حواريون بازگشت ، بدان ها فرمود: ايـن بـود گـنـجـى كـه مـن آن را در ايـن شـهر جست وجو مى كردم و آن را يافتم ، الحمداللّه .(1174)
سرانجام كار حواريون
حـواريـون ، پـس از عـروج حـضـرت عـيـسـى بـه آسـمان به ميان مردم رفته و آن ها را به شريعت آن حضرت دعوت مى كردند و رساله ها به اطراف نوشتند و گروه بسيارى را به دين مسيح درآوردند تا سرانجام چنان كه گفته اند هر كدام به نحوى به دست امپراتوران و سـلاطـيـن و سـايـر سـركـشـان بـنـى اسـرائيـل بـه قتل رسيدند. بعضى را در ديگ روغن داغ شده انداختند، برخى را سنگ سار نمودند، عده اى را از بناهاى بلند به زمين انداختند و سر و دستشان را شكستند و خلاصه هر يك به نوعى بـه شـهادت رسيدند. تنها ميان ايشان يهوداى اسخر يوطى بود كه خيانت كرد و عيسى را در بـرابـر بهاى اندكى كه از يهود دريافت كرده بود، تسليم نمود به شرحى كه پس از اين خواهد آمد.
پايان كار حضرت عيسى
حـضـرت عـيـسـى بـا پـشـت كـار و دل گـرمـى عـجـيـبـى بـه كـار تـبـليـع ديـن خـود مـشـغـول بـود و به هر شهر و دهكده اى كه وارد مى شد، بيماران و زمين گيران و كوران و كـران را شـفـا مـى داد و مـعجزات نبوت خود را به مردم مى نماياند و همين سبب شده بو كه على رغم مخالفت هاى بسيارى كه از طرف يهود با آن حضرت و آيين او مى شد و تبليغات بـى اساس كه بر ضدّ آن حضرت مى كردند، روزبه روز پيروان عيسى افزون گردد و مردم بيشترى به دين آن حضرت درآيند.
پيشرفت آيى الهى و ديانت حضرت مسيح ، رؤ ساى يهود را مصمم ساخت تا تصميم قطعى خود را درباره آن حضرت بگيرند و نقشه قتل او را طرح كنند و براى اجراى آن ، امپراتور روم را نـيـز بـا خـود همراه ساختند و در نظرش چنين وانمود كردند كه تبليغات عيسى موجب زوال حكومت و فرو ريختن پايه هاى سلطنت او خواهد گشت .
عـيـسـى از تـصـمـيـم آن هـا آگـاه شـد، ازايـن رو بـه حـال اخـتـفـا درآمـد و بـيشتر اوقات خود را در جاهاى دور دست مى گذرانيد. اما يهود در صدد دسـتـگـيـرى آن حـضـرت برآمدند و براى پيدا كردن و معرّفى وى جايزه ها تعيين كردندو وعده ها دادند.
در ايـن جـا بود كه به گفته بسيارى از مورخان ، يهوداى اسخر يوطى تطميع شد و دين خود را به دنيا فروخت و با اين كه خود در زمره حواريون آن حضرت بود، در صدد برآمد تـا مـحـل اخـتـفـاى آن حضرت را به يهود و ماءموران دولت نشان دهد و سرانجام همين كار را كـرد و بـا گـرفـتـن مـبـلغـى انـدك ـ كـه بـه گـفـتـه بـعـضـى سـى درهـم پـول سـيـاه بـود ـ مـكان حضرت مسيح را به دشمنان آن حضرت نشان داد و ماءموران براى دست گيرى آن حضرت بدان مكان رفتند.
آن چه از نظر ما مسلم و قطعى است ، اين اسنت كه يهود نتوانستند عيسى را دست گير سازند و هـنگامى كه وارد آن مكان شدند، خداى تعالى آن حضرت را به آسمان بالا برد و شخص ديگرى را كه شبيه آن حضرت بود، دست گير كردند و به دار آويختند و آن شخص هر چه فـريـاد زد مـن عـيـسى نيستم ، از وى نپذيرفتند و به دارش آويختند. قرآن كريم در سوره نسا به صراحت در اين باره فرموده است :
وَ م ا قـَتـَلُوهُ وَ م ا صَلَبُوهُ وَ ل كِنْ شُبِّهَ لَهُمْ وَ إِنَّ الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِيهِ لَفِي شَكٍّ مـِنـْهُ م ا لَهـُمْ بـِهِ مِنْ عِلْمٍ إِلا اتِّب اعَ الظَّنِّ وَ م اقَتَلُوهُ يَقِيناً بَلْ رَفَعَهُ اللّ هُ إِلَيْهِ وَ ك انَ اللّ هُ عَزِيزاً حَكِيماً ؛
اينان او را نكشتند و بر دار نزدند، ولى بر آن ه امشتبه شد و آن ها كه درباره وى اختلاف كـردنـد در كشتن او به شك اندرند و در اين باره علمى جز پيروى از گمان ندارند و يقيناً او را نكشتند، بلكه خداوند او را به سوى خود برد و خداوند نيرومند و فرزانه است .
و در اين كه آن شخص كه به شكل حـضـرت عـيـسـى درآمـده بوده ، اختلاف است . بسيارى گفته اند كه وى همان يهوداى اسخر يوطى بود كه وقتى وارد محل اختفاى عيسى شد، شبيه آن حضرت گرديد و به دار آويخته شد. برخى گفته اند: وى همان ماءمورى بود كه وارد آن مكان شد و هر چه گشت ، عيسى را نـديـد و چـون بيرون آند خودش شبيه به عيسى گرديد و ديگران كه در خارج منتظر آمدن وى بودند، او را دست گير ساخته و به پاى دار بردند. در حديثى كه عالى بن ابراهيم از امـام بـاقـر(ع ) روايـت كـرده ، ايـن گونه است كه حضرت عيسى پيش از آن حواريون را نـزد خـود جـمـع كرد و به آن ها فرمود: خداى تعالى به من وحى كرده كه مرا در اين ساعت بـه نـزد خـود خـواهد برد، اكنون كدام يك از شما حاضر است جان خود را فداى من كند و در بهشت با من باشد؟ جوانى از ميان آن ها برخاست و آمادگى خود را براى اين كار اعلام كرد و خـداى تـعـالى او را بـه عـيـسى شبيه ساخت و يهود وى را به جاى آن حضرت دست گير ساخته و به دار آويختند.(1175)
در پـاره اى از تـواريـخ آمـده كـه يـهـوداى اسـخـر يـوطـى پـس از ايـن كـه در بـرابـر پول اندكى حاضر شد محل اختفاى عيسى را به يهود نشان دهد، سخت پشيمان شد و پولى را كه گرفته بود به يهوديان پس داد و خود را به دار آويخت .
طـبـق روايـات بـسـيـارى كـه از طـريـق شـيـعـه و سـنـى نـقـل شـده اسـت ، حـضـرت عـيـسـى در آخـرالزمـان بـه زمـيـن فـرود مـى آيـد و دجـّال را مـى كـشـد و در كارها حضرت مهدى ـ ارواحنا فداه ـ را مقدّم مى دارد و در پشت سر آن حـضـرت نـمـاز مـى گـذارد و پيروان آن حضرت به دين اسلام درمى آيند و اسلام بر همه اديـان پـيـروز مـى شـود، و سـايـر آن چـه در عـلايـم ظـهـور نقل شده است .
اناجيل
در ايـن جـا بـد نـيـسـت مـخـتـصـرى هـم راجـع بـه انـجـيـل و انـاجـيـل مـوجـود در دسـت مـسـيحيان بشنويد تا اجمالى براى خوانندگان محترم در اين باره باقى نماند.
لفـظ انـجـيل در لغت به معناى بشارت و خبر نيك و مژده است در اصطلاح مسيحيان نام كتاب ها و رسايلى است كه پس از زمان مسيح به دست حواريون و شاگردان آن ها چمع آورى شده و شامل اقوال ، معجزات ، تعاليم حضرت عيسى و برخى از احكام است . چنان كه از آيـات قـرآنـى اسـتـفـاده مـى شـود، خـداى تـعـالى كـتـابـى بـه نـام انـجـيـل بـه عـيسى داد و در ده جا نام آن را در قرآن ذكر فرموده است و مطابق آيه اى كه در سـورهـئ مـائده اسـت ، انـجـيلى كه خداى تعالى به عيسى داد، در آن هدايت و نور و تصديق كننده تورات و راهنما و پندى براى مومنان بود.
طـبـق آيـه اى كـه در سـوره اعـراف آمـده ، نـام پـيـغـمـبـر اسـلام در انـجـيـل نـوشـتـه شـده و طـبق آيه ديگرى كه در سوره صف آمده ، حضرت عيسى در آن كتاب مسيحيان را به آمدن آن پيغمبر پس از خود بشارت داده است .
آن چه از نظر مورّخان قطعى است و شواهدى هم بر تاءييد اين نظريه وجود دارد، اين است كـه انـجـيـل اصـلى اكـنـون در دسـت نـيـسـت و آن چـه بـه نـام انـجـيـل نوشته شده ، چه آن ها كه اكنون در دست مسيحيان است و چه آن ها كه از نظر كليسا مـردود شـنـاخـتـه شد و از بين رفته ، پس از حضرت مسيح به دست حواريون و شاگردان ايـشـان تاءليف و تنظيم شده و تناقضات و اختلافات زياد دارد و پاره اى از احكام كه در آهـا ديـده مـى شـود، بـزرگ تـريـن دليـل و گـواه بـر آن سـت كـه هـيـچ يـك از آن هـا انـجـيـل اصـلى نـيـسـت و تنها پاره اى از گفتار مسيح را در قسمت خاى مختلف آن ه امى توان يـافـت . و چـون هـدف مـا در ايـن كـتـاب نـقـل قـسـمـت هـاى تـاريـخـى احـوال انـبـيـاى الهـى بـوده ، نـمـى تـوانـيـم بـه تـحـقـيق بيشترى در اين باره بپردازيم .(1176)
بـه هـر صـورت مـيـان پـيـروان مـسـيـح پـس از آن حـضـرت انجيل ها و رساله هاى بسيارى تنظيم گرديد كه در قرن چهارم ميلادى تعداد آن ها به بيش از 160 عـدد مـى رسـيـد و پـس از آن كـه كـنـسـتـانـتـيـن اوّل ، امـپـراتـور روم پـيـرو آيـيـن مـسـيـح گـرديـد، دسـتـور داد انـجـمـنـى از كـشـيـش هـا تشكيل دادند، پذيرفتند و قانونى و معتبر شناختند و مابقى را مردود دانستند.
آن چـه را كـليـسـا مـعـتـبـر و قـانـونـى دانـسـت ، چـهـار انـجـيـل بـه نـام انـجـيـل مـتـى ، انـجـيـل مـرقـس ، انـجـيـل لوقـا و انـجـيـل يـوحـنـاست و چهارده رساله نيز از پولس بدان ضميمه كرده و همه را به نام عهد جديد نام گذارى كرده و انتشار دادند.
از مـيـان انـاجـيـلى ـ كـه كـليـسـا آن را مـردود دانـسـت ـ انـجـيـل بـرنـابـا بود كه خود از حواريون بزرگ حضرت مسيح و از مبشّران نجات بود و زحمات بسيارى در پيش رفت دين مسيح كشيد و به همين سبب رسولان او را به اين نام يعنى برنابا ملقب نمودند و به معناى پسر وعظ است .
شـخـصـيـت و عظمت برنابا نزد مسيحيان به خوبى روشن بود تا آن جا كه پولس را كه بـنـيـان گـذار مـسـيحيت فعلى است شاگرد او مى دانند و خود پولس در چند جا به اين امر اعـتراف كرده است و در كتب مسيحيان هر جا نامى از برنابا برده شده ، از او به بزرگى ياد كرده و در كتاب اعمال رسولان ، او را با ستاره مشترى همانند كرده اند.
بـا ايـن وضع معلوم نبود علت اين كه كليسا انجيل او را مردود شناخت چه بود تا وقتى كه نـسـخه اى از آن به دست آمد و به عربى و فارسى ترجمه شد و معلوم شد علت مخالفت كـليـسـا بـا انـجـيـل مـزبـور، آن بـود كـه مـوضـوعـات بـسـيـارى در انـجـيـل برنابا وجود داشت كه به صلاح مقام پاپ و كليسا نبود و خرافاتى را كه آن ها ميان مردم رواج داده بودند محكوم مى كرده است .
انـجـيـل برنابا مسئله بهشت فروشى خريد گناهان و غفران دادن كشيشان را ـ كه منبع درآمد سـرشـارى بـراى كـليـس و گـردانندگان آن بود - منكر شده و اساس اين خرافات را كه مسئله فدا شدن مسيح و مصلوب شدن او بود از بين برده است .
انـجيل برنابا مصلوب را همان يهوداى اسخر يوطى مى داند، نه حضرت مسيح و تصريح مـى كـنـد كـه مسيح كشته نشده و به دار آويخته نشد، بلكه يهوداى اسخر يوطى بود كه بدو شبيه گرديد و به دارش آويختند.
انجيل برنابا عيسى را بنده اى از بندگان خدا مى داند، نه خدا يا پسر خدا.
در انـجـيل برنابا، به آمدن پيغمبر اسلام آشكارا در چند جا اشاره شده و مردم را به ظهور آن حـضـرت بـشـارت داده اسـت ، بـديـن تـرتـيـب كـليـسا به خود حق مى داد كه آن را مردود بشناسد و خواندنش را ممنوع سازد.
عـلت ديـگرى هم كه سبب مردود شناختن انجيل برنابا شد، اين بود كه برنابا با اين كه خـود، پـولس را بـه مـردم مـعـرفـى كـرد و مـيان انجمن مبشّران دين مسيح وارد ساخت ، اما در پـايـان كـار بـا افـكار و معتقدات پولس كه از مكتب هاى بت پرستى يونان سرچشمه مى گـرفـت ، مـخـالفـت كـرد و آن ها را برخلاف روح آيين عيسى دانست و چون پولس در نظر مـسيحيان بزرگ معرفى شده بود و گفتار او را مقدّم بر گفتار ديگران مى دانستند، از اين رو نـتـوانـسـتـنـد انـجـيـل دشـمـن پـولس ، يـعـنـى بـرنـابـا را بـه رسـمـيـت بـشـنـاسند و اناجيل ديگر را كه مخالفتى با پولس و افكار او نداشت به رسميت شناختند.
بـه هـر صـورت اغـراض سـيـاسـى و مـنافع مادى و دوستى و دشمنى ها كار خود را كرد و انجيلى را كه صاحب آن از نظر ايمان و عقيده از هر كس به مسيح نزديكتر و در نشر آيين آن حـضـرت از ديـگران دل سوزتر و جدّى تر و فداكارتر بوده و محتويات آن با روح آيين مسيح سازگارتر است مردود شناخته و به جاى آن اناجيلى را كه حتى در انتساب آن ها به صـاحـبانش ترديد است و بر فرض صحّت انتساب مزبور، صاحبانش از آيين حقيقى مسيح روى بـرتـافـته و به صورت دشمنان و گرگانى براى آيين مقدس مسيح درآمده بودند، معتبر و قانونى دانستند.
يـكـى از نـويـسـنـدگـان مـعـاصـر مـوضـوع بـه دسـت آمـدن انجيل برنابا را اين گونه دكر كرده است : انجيل برنابا قرن ها ناپديد بود و كسى از تـرس كـليـسـا جـرئت اظـهـار و نشر آن را نداشت تا در قرن شانرده ميلادى اسقفى به نام فـراموينو يك نسخه اى از آن را به زبان ايتاليايى بود، در كتاب خانه پاپ اسكوتس پنجم به دست آورد و در آستين خود پنهان كرد و در فرصت هاى مناسب آن را با دقت مطالعه كـرد و در پـرتـو آن بـه اسـلام هـدايـت يـافـت و در اوايـل قـرن هـيـجـدهـم مـسـيـحـى نـيـز يـك نـسـخـه اسـپـانـيـولى از ايـن انـجـيـل بـه دسـت آمـد و پـس از آن دكتر منكهوس آن را به زبان انگليسى ترجمه كرد و در سـال 1908 شـخصى به نام دكتر خليل سعادت آن را به زبان عربى ترجمه كرد و در ايـن اواخر علامه معظم ، آقاى حيدر قلى خان سردار كابلى آن را به فارسى ترجمه كرده اند و آن ترجمه د ركرمانشاه به چاپ رسيد.(1177)
نـگـارنـده گـويد: پس از ترجمه علامه سردار كابلى ، ترجمه فارسى ديگرى نيز به قـلم فـاضـل ارجـمـنـد آقـاى مـرتـضى فهيم كرمانى چند سالى است منتشر شده كه از نظر روانـى قـلم و اتقان ترجمه ، مزايايى بر ترجمه قبلى دارد. خداى تعالى بر توفيقات جـنـاب ايـشـان در خـدمـت بـه اسـلام بـيـفـزايـد و جـامعه ما را قدردان زحمات خدمت گزارانى امثال ايشان بفرمايد.
اندرزها و مواعظ حضرت عيسى (ع )
اضـافـه بـر مـوعـظ و انـدرزهـايـى كـه در انـاجـيـل مـعـتـبـر و غـيـر معتبر از حضرت عيسى نـقـل شـده ، مـوعـظـه هـايـى هـم در روايـات اسـلامـى و احـاديـث اهـل بيت از آن حضرت روايت شده كه شايد با تتبع و تحقيق ، بسيارى از آن ها يا دست كم قـسـمـتـى از آن هـا بـا آن چـه در انـاجـيـل و رسـايـل عـيـسـويـان نقل شده ، شبيه به يك ديگر باشند و همين روايات ، تاءييدى بر صحت آن قسمت ها قرار گيرد.
بـه هـر صـورت مـا در ايـن جـا قـسـمـتـى از آن هـا را از روى روايـات گـلچـيـن كـرده ، و در ذيل ترجمه آن ها را از نظر شما مى گذرانيم :
1ـ شـيـخ صـدوق از امام باقر(ع ) روايت كرده كه حضرت عيسى براى پاره اى از كارهاى خود ببا سه تن از اصحاب بيرون رفتند و در راه به سه عدد خشت طلا برخوردند كه در سـر راه افـتاده بود. عيسى به اصحاب فرمود: اين ها كشنده مردم اند. اين سخن را گفته و از آن جا گذشت . سپس يكى از آن ها گفت : مرا حاجتى است . اين سخن را گفته و بازگشت . دومـى نـيـز گـفـت : مرا حاجتى است و از عيسى خداحافظى كرد و بازگشت . سومى نيز همين سـخن راگفته و بازگشت و هر سه به نزد خشت هاى طلا آمدند. مقدارى كه آن جا نشستند دو نفر از آن ها رو به زفيق سومى خود كرده و گفتند: بخيز و برو براى ما غذايى خريدارى كن . او براى خريد غذا رفت و چون غذا را خريدارى كرد، مقدارى زهر نيز خريد و در آن غذا ريـخـت تـا طلاهاى آن دو را تصاحب كند و شريكى نداشته باشد. آن دو نيز با خود گفتند كـه چـون آن رفـيـق ديـگـرمـان آمد، او را مى كشيم تا در طلاها شريك ما نباشد و يك شريك كـمتر داشته باشيم . وقتى وى از راه رسيد برخاسته و او را كشتند و خود نيز چون غذا را خوردند در همان جا مردند.
در اين وقت حضرت عيسى بازگشت و آن ها را در كنار خشت هاى طلا مرده يافت . پس آن ها را بـه اذن خـدا زنـده كـرد، سـپس بدان ها فرمود: مگر من به شما نگفتم كه اين ها كشنده مردم اند؟(1178)
2ـ در كـتـاب امـالى از آن حـضـرت روايـت شـده كـه حـضـرت عـيـسـى مـيـان بـنـى اسرائيل به پاخاست و فرمود: اى بنى اسرائيل ! كمت را به نادانان مياموزيد كه بدانان سـتم مى كنيد و آن را از (آموختن به ) اهلش دريغ نداريد كه بدان ها ستم خواهيد كرد و به ستم كار در ستمش ‍ كمك نكنيد كه فضيلت خود را از بين مى بريد.(1179)
3ـ هـم چـنـيـن در آن كـتاب از آن حضرت روايت كرده كه عيسى بن مريم به يكى از اصحاب خود فرمود: آن چه وست ندارى ديگران با تو انجام دهند، تو با ديگران انجام نده و اگر كسى به گونه راستت سيلى نواخت ، گونه چپت را هم بده (تابدان بنوازد).(1180)
4ـ در هـمـان كـتـاب از امام صادق (ع ) روايت شده كه عيسى به اصحاب خود مى فرمود: اى فـرزنـدان آدم ! از دنـيـا بـه سـوى خـدا بـگـريـزيـد و دل هاتان را از آن برداريد، زيرا كه شما شايسته آن نيستيد و دنيا نيز شايسته شما نيست . شـمـا در آن نـخـواهـيـد مـانـد و دنـيـا بـراى شـمـا پـايدار نمى ماند. دنيايى پر فريب و پـرمـاجـراسـت و فـريـب خـورده كـسـى است كه مغرور آن گردد و مغبون است كسى كه بدان دل ببندد و هلاك شونده كسى است كه آن را دوست بدارد و بخواهد.
بـه درگاه آفردگار خود توبه كنيد و از پروردگار بترسيد و واهمه كنيد از روزى كه پـدر مـجـازات پسر را نكشد و فرزندى به جاى پدر مجازات نشود. پدرانتان كجا هستند؟ مادرانتان كجايند؟ خواهران و برادرانتان كجايند؟ فرزندانتان كجايند؟ آن ها را خواندند و اجابت كردن و با اين جهان وداع كردند و با مردگان مجاور گشتند و در زمره هلاك شدگان درآمدند و از دنيا رفتند. از دوستان جدا شدند و نيازمند آن چه از پيش فرستادند گرديدند و از آن چـه بـه جاى نهادند، بى نياز گشتند. تا شما به چه كسى پند داده شويد؟ و تا چند جلوگيرى شويد، ولى خوددارى نكنيد و در سرگرمى و بى خبرى باشيد؟ حكايت شما در دنـيـا حكايت چهار پايانى است كه پيوسته در انديشه شكم و شهوت خود هستند. چرا از كسى كه شما را آفريده شرم نداريد.
بـا ايـن كـه او نـافـرمـان خود را تهديد به دوزخ كرده و شما تاب آن رانداريد و فرمان بـردارش را وعده بهشت و مجاورت در فردوس اعلى داده ، پس شما در رسيدن به بهشت با يـك ديـگر رقابت كنيد و از بهشتيان باشيد و به خود انصاف دهيد و به ناتوانان و حاجت مندان خود مهربان باشيد و به درگاه خدا از روى اخلاص توبه آريد.
بندگانى نيكوكار باشيد نه پادشاهانى جبّار و نه از فراعنه سركشى كه به خدايى ـ كـه آن هـا را بـه مـرگ مقهور كرده ـ سر كشى مى ورزند. جبّار جبّاران و پروردگار زمين و آسـمـان و مـعـبـود پـيـشـيـنيان و پسينيان و فرمان رواى روز جزا، سخت كيفر و داراى عذابى دردناك است .
ستم كارى از دست وى بدر يرود و چيزى از او فوت نشود و هيچ چيز بر وى نهان نماند و چـيـزى از او نـهـفـته نگردد. دانش وى همه چيز را شماره كرده و به جاى گاهش فرود آورد، بـهـشـت بـاشـد يـا دوزخ . اى آدمـى زاده نـاتـوان ! بـه كـجـا مـى گريزى از كسى كه در تاريكى شب تو و روشنى روزت تو را مى جويد و در هر حالى از حالات تو را مى طلبد؟ به خوبى تبليغ كرد هر كه پند داد، و رستگار گرديد هر كه پند گرفت .(1181)
5ـ در هـمـان كتاب از امام صادق (ع ) روايت شده كه فرمود: حضرت مسيح فرموده كه كسى كـه انـدوهـش زيـاد بـاشد، بدنش بيمار گردد. كسى كه بد خو باشد خود را معذب سازد. كسى كه سخنش بسيار باشد، لغزش و غلطش بسيار باشد. كسى كه دروغ بسيار گويد، بـهـا و زيـبـايـى اش بـرود و كـسـى كـه بـا مـردم درافـتد (و با آن ها نزاع كند،) مروّتش برود.(1182)
6ـ در كتاب خصال از امير مؤ منان (ع ) روايت شده كه حضرت عيسى بن مريم فرمود: دينار و پول ، بيمارى و درد دين است و عالم و دانشمند، طبيب دين است . پس هرگاه ديديد كه طبيب درد را بـه سـوى خـود مـى كـشـانـد (و بـه جـمـع آورى پـول مـشـغـول شـده ) او رامـتـّهـم سـازيـد و بـدانـيـد كـه او نمى تواند ديگران را نصيحت كند.(1183)
7ـ در مـعـانى الاخبار از امام صادق (ع ) روايت شده كه عيسى بن مريم در يكى از خطبه هاى خـود بـه بـنـى اسـرائيـل گـفـت : مـن ميان شما شب خود را به روز آوردم ، در حالى كه نان خـورشـم گرسنگى ، خوراكى علف صحرا، چرا غم ماه ، فرشم خاك ، و بسترم سنگ است . خانه اى ندارم كه ويران شود، مالى مدارم كه تباه گردد، فرزندى ندام كه بميرد، زنى نـدارم كـه غـمـناك و محزون گردد. صبح كردم در حالى كه هيچ ندارم و شام كردم در حالى كه هيچ ندارم و با اين حال بى نيازترين فرزندان آدم هستم .(1184)
8ـ شـيـخ مـفـيـد در كـتـاب اخـتـصـاص از امام صادق (ع ) روايت كرده است كه عيسى بن مريم فرمود: من بيماران را مداوا كردم و به اذن خدا شفايشان دادم و كور مادرزاد و شخص برص دار را بـه اذن خـدا بـهـبـودى دادم و مردگان را به اذن خدا زنده كردم ، ولى شخص احمق را نـتـوانـسـتم اصلاح و معالجه كنم . بدان حضرت گفتند: ياروح اللّه ! احمق كيست ؟ فرمود: شـخـص خـودپـسند و خودراءى . كسى كه هر فضيلت و برترى را براى خود مى بيند نه بـراى ديـگـران و هـمـه جـا حـق را بـه خـود مـى دهـد نه به ديگران ، اين است آن احمقى كه بهبودى و مداوايش مقدور نيست .(1185)
مولوى مضمون ابتداى اين حديث شريف را اين گونه به نظم آورده است :

عيسى مريم به كوهى مى گريخت

شير گويى خون او مى خواست ريخت

آن يكى در پى دويد و گفت خير

در پيت كس نيست چه گريزى چه طير

باشتاب او آن چنان مى تاخت جفت

كز شتاب خود جواب او نگفت

يك دو ميدان در پى عيسى براند

پس به جدّو جهد عيسى را بخواند

كز پى مرضات حق يك لحظه اى است

كه مرا اندر گريزت مشكلى است

از كه اين سو مى گريزى اى كريم

نه پيت شير و نه خصم و خوف و بيم

گفت از احمق گريزانم برو

مى رهانم خويش رابندم مشو

گفت آخر آن مسيحانه تويى

كه شود كور و كر از تو مستوى

گفت آرى گفت آن شه نيستى

كه فسون غيب را ماويستى

چون بخوانى آن فسون بر مرده اى

برجهد چون شير صيد آورده اى

گفت آرى آن منم گفتا كه تو

نى زگِل مرغان كنى اى خوب رو

بردمى بر وى سبك تا جان شود

در هوا اندر زمان پرّان شود

گفت آرى گفت پس اى روح پاك

هر چه خواهى مى كنى از كيست باك

با چنين برهان كه باشد در جهان

كه نباشد مر تو را از بندگان

گفت عيسى كه به ذات پاك حق

مبدع تن خالق جان در سبق

حرمت ذات و صفات پاك او

كه بود گردون گريبان چاك او

كان فسون و اسم اعظم را كه من

بركر و بركور خواندم شد حسن

بر كُه سنگين بخواندم شد شكاف

خرقه را بدريد بر خود تا به ناف

بر تن مرده بخواندم گشت حىّ

بر سر لاشى ء خواندم گشت شى ء

خواندم آن را بر دل احمق به ودّ

صد هزاران بار درمانى نشد

تا آن جا كه گويد:

ز احمقان بگريز چون عيسى گريخت

صحبت احمق بسى خون ها بريخت

بر سر آرد زخم رنج احمقى

رحم نبود چاره جويى آن شقى

اندك اندك آب را دزد و هوا

وين چنين دزد و هم احمق از شما

آن گريز عيسوى نز بيم بود

ايمن است او آن پى تعليم بود

9ـ ورّام بن ابى فراس در تنبيه الخواطر روايت كرده است كه به عيسى بن مريم وحى شد كـه اى عيسى ! براى مردم در بردبارى هم چون زمين زير پاى آنان باش و در سخاوت هم چون آب روان و در مهر ورزى و رحمتت هم چون خورشيد و ماه باش كه بر نيكوكار و بدكار تابش مى كند.(1186)
10ـ هم چنين از آن حضرت روايت كرده كه فرمود: كيست كه بر موج دريا خانه اى بنا كند؟ اين دنياى شما اين گونه است پس آن را قرارگاه مگيريد.(1187)
11ـ بـه آن حـضـرت عـرض شـد: چـه كـسـى تو را ادب كرد؟ فرمود: كسى مرا ادب نكرد، زشتى نادانى را مشاهده كردم پس از آن دورى گزيدم .(1188)
12ـ شيخ كلينى در روضه كافى از امام صادق (ع ) روايت كرده كه حضرت عيسى فرمود: كـار دنـيـا و آخرت هر دو سخت است ، اما كار دنيا بدان سبب دشوار است كه تو دست به چـيـزى از آن دراز نـمى كنى ، جز آن كه شخص فاجر و بزه كارى را مى بينى كه پيش از تـو بـدان سـبـقـت جـسـتـه اسـت و اما كار آخرت دشوار است ، زيرا كمك كارى در آخرت نمى يابى كه تو را بدان كمك دهد.(1189)