با توجه به اصطفای حضرت مریم(س) بر نساء العالمین که به صورت مطلق است تخصیص آن به روایت چگونه ممکن است؟

پرسش
با توجه به آیه 42 سوره آل عمران در بیان اصطفای حضرت مریم (س) بر نساء العالمین که به صورت مطلق است و تخصیص آن به استناد روایات شیخ صدوق به قید دوران خویش خواهشمند است بفرمایید:
اوّلاً؛ آیا مشابه این موضوع، یعنی تخصیص آیه با روایت در موضوعات دیگر در اهل سنت وجود دارد؟
ثانیاً؛ آیا این محاجه، یعنی استناد به حدیث در مقابل صریح آیه کامل است.
ثالثاً؛ در قرآن کریم بیش از 34 مرتبه نام حضرت مریم با موضوعات مختلف برده شده که بعضاً حاوی فضایلی است که در طول تاریخ بشریت نمی توان برای زن و یا حتی برای مرد دیگری سراغ داشت؛ مانند دیدار و گفتگو با جبرییل، حمل حضرت عیسی بدون پدر، ارسال غذای آسمانی به طوری که موجب شگفتی پیامبر خدا، حضرت زکریا می شود و تطهیر وی از سوی حضرت حق و ... با این اوصاف آیا به صرف حدیث نقل شده که در هیچ یک از کتب اربعه نیست، می توان به افضلیت حضرت زهرا (س) حکم داد؟
رابعاً؛ چنان چه بتوان به استناد حدیث "فاطمه بضعه منی"که ظاهراً می توان تواتر لفظی آن را برای اهل سنت نیز اثبات نمود حکم به افضلیت حضرت زهرا نمود آیا این استدلال، یعنی استناد به روایت در مقابل صریح آیه کامل است؟
خامساً؛ آیا می توان گفت: "حضرت مریم سیده نساءالعالمین بعد از حضرت زهرا (س) است؟
خواهشمند است هر نکته دیگری که می توان در این خصوص بیان داشت به تفصیل مرحمت نمایید. و من الله التوفیق

پاسخ اجمالی
با توجه به استعمالات واژه عالمین در قرآن کریم و نظریات مفسران به دست می آید که این واژه تنها بر مردم یک بخش از زمان اطلاق می شود. همچنین موارد بسیاری در کتب اهل سنت نیز یافت می شود که در آن، آیات با روایات تخصیص می خورد. نیز شواهد بسیاری از تفاسیر اهل سنت و شیعه وجود دارد که استفاده می شود برتری حضرت مریم (س) بر زنان عالمیان انحصاری نیست، بلکه دست کم تعداد دیگری از زنان نیز همسان با او بر زنان عالمیان برتری دارند که با این بیان، انحصاری برای حضرت مریم(س) باقی نمی ماند.
از این رو با توجه به این که معنای عالمین عام نیست و بر پایه استدلال صاحب تفسیر کبیر چون حضرت فاطمه (س) در زمان حضرت مریم حضور نداشت؛ از این رو برتری حضرت مریم بر فاطمه زهرا ثابت نمی شود؛ و به اصطلاح فنی، اینکه فاطمه (س) برتر از مریم(س) باشد، تخصیص آیات قرآن نیست، بلکه حضرت زهرا(س)  تخصّصا از دایره شمول واژه "العالمین" خارج است.
و با توجه به تفسیر و روایات، حضرت مریم (س) برترین زنان زمان خودشان و حضرت فاطمه (س) برترین زنان از اولین تا آخرین هستند.

پاسخ تفصیلی
پاسخ را در ضمن چند بخش ارائه می کنیم سپس در پایان به چند نکته فرعی که در پرسش مطرح شده اشاره می کنیم.
1. در این بخش به معنای عالمین می پردازیم در این که آیا منظور از عالمین مردم تمام زمان ها و نقاط جهان هستند و یا این که تنها برای مردمی که در یک زمان زندگی می کنند به کار گرفته می شود.
با توجه به استعمالاتی که در قرآن شده و استفاده مفسّران از آن استفاده می شود که تنها بر مردم یک بخش از زمان اطلاق می شود. [1]
به عنوان نمونه به برخی از دیدگاه های مفسّران اهل سنت اشاره می کنیم.
الف. سیوطی در تفسیرش به نقل از عبد الرزاق و عبد بن حمید از قتادة می گوید: برای هر زمانی عالَمی هست. [2]
ب. فخر رازی مفسر بزرگ اهل سنت در توجیه این مطلب که آیه شریفه «وَ أَنِّی فَضَّلْتُکُمْ عَلَى الْعالَمِینَ» شامل پیامبر (ص) نمی شود، می گوید: برتری بنی اسرائیل شامل کسانی می شود که در زمان آنان موجود بودند، امّا پیامبر در آن زمان موجود نبود و زمانی که موجود نبود پس از عالمین شمرده نمی شود چون معدوم از عالمین نیست. [3]
ج. و نیز از اسحق بن بشر و ابن عساکر از ابن عباس پیرامون آیه شریفه « وَ اصْطَفاکِ عَلى‏ نِساءِ الْعالَمِینَ» [4] نقل می کند: «وَ اصْطَفاکِ»، یعنى تو را انتخاب نمود و «عَلى‏ نِساءِ الْعالَمِینَ‏» یعنی بر جهانیان امت خودش. [5]
2. اما این که آیا تخصیص آیه با روایت در اهل سنت نیز وجود دارد باید گفت موارد بسیاری در میان آنان وجود دارد که ما در ذیل تنها به برخی از آنها اشاره می کنیم.
الف. پیرامون آیه شریفه « وَ أَنِّی فَضَّلْتُکُمْ عَلَى الْعالَمِینَ» [6] که خداوند به بنی اسراییل می فرماید: ما شما را بر عالمیان برتری دادیم کسی از مسلمانان تردید نمی کند که این آیه شخص پیامبر را شامل نمی شود در حالی که ظاهر این آیه عام است و تخصیصی نخورده است.
سیوطی در تفسیرش به نقل از عبد الرزاق و عبد بن حمید از قتادة پیرامون آیه شریفه « وَ أَنِّی فَضَّلْتُکُمْ عَلَى الْعالَمِینَ» [7] می گوید: اینان بر عالمیانی که در آن زمان بودند برتری داشتند. [8]
فخر رازی پیرامون این آیه می گوید: یعنی بر عالمیان زمان خودشان. [9]
ب. در رابطه با آیه شریفه « وَ اصْطَفاکِ عَلى‏ نِساءِ الْعالَمِینَ» [10] نیز دیدگاه برخی از مفسران اهل سنت را بیان می کنیم:
سیوطی در تفسیر آیه شریفه «عَلى‏ نِساءِ الْعالَمِینَ» نیز می گوید: یعنی از میان امت زمان خودش. [11]
یکی دیگر از مفسران اهل سنت نیز می گوید: خداوند مادر عیسی (مریم) را برگزید و او را از هر پلیدی پاک گردانید و او را بر زنان زمانش برتری بخشید. [12]
3. شواهد بسیاری از تفاسیر اهل سنت و شیعه وجود دارد که استفاده می شود برتری حضرت مریم (س) بر زنان عالمیان منحصر به آن حضرت نیست، بلکه دست کم تعداد دیگری از زنان نیز همسان با او بر زنان عالمیان برتری دارند که با این بیان، انحصاری که توهّم آن می رفت برچیده می شود؛ به عنوان نمونه تنها به یک مورد اکتفا می شود.
از انس بن مالک نقل شده که پیامبر (ص) فرمود: برترین زنان عالم چهار نفر هستند: مریم دختر عمران، آسیة دختر مزاحم‏ همسر فرعون، خدیجة دختر خویلد و فاطمة دختر رسول اللّه». [13]

نتیجه
از این رو با توجه به نکاتی که با شواهد بیان شد و روشن شد که معنای عالَمین عام نیست و بر پایه استدلال صاحب تفسیر کبیر چون حضرت فاطمه (س) در زمان حضرت مریم حضور نداشت؛ از این رو برتری حضرت مریم بر آن حضرت، ثابت نمی شود؛ و به تعبیر فنی، برتری فاطمه(س) بر مریم(س)، تخصیصی بر آیات قرآن نیست، بلکه حضرت زهرا(س)  تخصّصا از دایره شمول واژه "العالمین" موجود در آیات خارج است.
از آن جایی که روایات مبیّن و مفسّر قرآن هستند که از آن به ثقل اصغر تعبیر می شود، روایات در تفسیر و تبیین آیه شریفه، حضرت مریم (س) را برترین زنان زمان خودشان و حضرت فاطمه (س) را برترین زنان از اولین تا آخرین می دانند.   [14]
برای آگاهی بیشتر به نمایه های زیر مراجعه نمایید.
سیده زنان عالم فاطمه و مریم (س) شماره 13764 (سایت: 13472) .

نکته ها
1. اگر نام فرد یا گروهی بیش از دیگران در قرآن مورد استفاده قرار گرفته باشد، این لزوما به معنای برتری آن فرد و یا گروه بر دیگران نیست چنان که می بینیم واژه "بنی اسرائیل" 40 مرتبه در قرآن به کار رفته است در حالی که واژه مسلم (با مشتقات آن) تنها 24 مورد استعمال شده است و نام دیگر پیامبران بیش از نام پیامبر ما در قرآن وجود دارد، اما با این وجود نه برتری بنی اسرائیل بر مسلمانان ثابت می شود و نه برتری دیگر پیامبران بر رسول اکرم(ص)!
2. بر خلاف آنچه در پرسش مطرح شد، اولاً:  این حدیث به صورت «فَاطِمَةَ سَیدَةَ نِسَاءِ الْعَالَمِین» در فقیه [15] و کافی [16] و تهذیب [17] که هر سه از کتب اربعه شیعه اند آمده. ثانیاً: مگر کتب روایی شیعه فقط همین ها هستند و غیر آنها اعتباری ندارند و اگر چنین بود پس چه نیازی به تألیف صدها جلد از کتاب های حدیثی دیگر بود که دیگران تألیف کرده اند.
3. مگر دیدار با فرشته وحی و ارسال غذاهای آسمانی و ... فقط برای حضرت مریم(س) اتفاق افتاد آیا بسیاری از پیامبران با فرشتگان خدا ملاقات نکردند و آیا خداوند برای بنی اسراییل غذاهای آسمانی نفرستاد؟ آیا بنی اسرائیلی که دریا برای عبورشان خشک شد، مدت های طولانی از غذای الاهی بهره بردند و ...، برتر و یا مساوی با حضرت مریم(س) بودند؟
4. کسانی که بر این باور هستند که حضرت زهرا (س) بر حضرت مریم (س) برتری دارد، نمی خواهند از شأن و منزلت حضرت مریم (س) بکاهند [18] ا همان طور که اگر گفته شود مقام پیامبر اسلام (ص) از مقام پیامبران پیشین (ع) بالاتر است، از مقام آنان کاسته نخواهد شد.
____________________
[1] . غیر از موارد خاصی که مثلاً در مورد خدا به کار می رود و یا با قرینه؛ مانند « الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمین‏».
[2] . سیوطى، جلال الدین، الدر المنثور فی تفسیر المأثور، ج ‏1، ص 68، کتابخانه آیت الله مرعشى نجفى، قم، 1404 ق‏.
[3] . فخرالدین رازى، ابوعبدالله محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، ج ‏2، ص 444، دار احیاء التراث العربى، چاپ سوم، بیروت‏، 1420 ق‏.
[4] . آل عمران، 42.
[5] . الدر المنثور فی تفسیر المأثور، ج ‏2، ص 24.
[6] . بقرة، 47 و 122.
[7] . همان.
[8] . الدر المنثور فی تفسیر المأثور، ج ‏1، ص 68.
[9] . مفاتیح الغیب، ج ‏3، ص 484.
[10] . آل عمران، 42.
[11] . الدر المنثور فی تفسیر المأثور، ج ‏2، ص 24.
[12] . طنطاوى، سید محمد، التفسیر الوسیط للقرآن الکریم، ج ‏2، ص 101.
[13] . شوکانى، محمد بن على‏، فتح القدیر، ج ‏1، ص 390، دار ابن کثیر، دار الکلم الطیب، چاپ اول‏‏، دمشق، بیروت‏، 1414 ق‏؛ ابن کثیر دمشقى، اسماعیل بن عمرو، تفسیر القرآن العظیم، تحقیق: محمد حسین شمس الدین‏، ج ‏2، ص 34، دار الکتب العلمیة، منشورات محمد على بیضون‏، چاپ اول، بیروت، 1419 ق‏.
[14] . شیخ صدوق، معانی الأخبار، ص 107، انتشارات جامعه مدرسین، قم، 1361 ش.
[15] . صدوق، من ‏لا یحضره‏ الفقیه، ج 4، ص 179، انتشارات جامعه مدرسین، قم، 1413 هـ ق.
[16] . کلینی، کافی، ج 1، ص 459، دار الکتب الإسلامیة، تهران، 1365 هـ ش.
[17] . طوسی، تهذیب‏الأحکام، ج 3، ص 110،  دار الکتب الإسلامیه تهران، 1365 هـ ق.
[18] . برای آگاهی بیشتر از شأن و جایگاه حضرت مریم (س) به نمایه «مقام حضرت مریم شماره 6591 (سایت: 8306)» مراجعه نمایید.

 منبع : اسلام کوئست

نوشتن دیدگاه

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

@sibtayn_fa

 

کوتاه و شنیدنی

تجسم اهل بیت(علیهم السلام) در روایت زیبای نبوی- حجت الاسلام رفیعی

مدت زمان فايل :2دقيقه و 23ثانیه

حجم فایل : 1.17 مگابایت

سه مرتبه مادر و یک مرتبه پدر- مرحوم آیت الله مجتهدی تهرانی

مدت زمان فايل : 1دقيقه و 57 ثانیه

حجم فایل : 0.98 مگابایت

روایتی زیبا از اسرار الهی معراج نبی اکرم (صلی الله علیه و آله)

حجت الاسلام مرتضوی شاهرودی

مدت زمان فايل : 6 دقيقه و 4 ثانيه

حجم فایل : 2.86 مگابایت

روایت پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) از گناهی بدتر از گناه دیگر

حجت الاسلام خانی

مدت زمان فايل : 2 دقيقه و 23 ثانيه

حجم فایل : 1.04 مگابایت

زندگی زیبای پیامبر عظیم الشأن در کلام امیرالمؤمنین (علیه السلام)

حجت الاسلام دکتر رفیعی

مدت زمان فايل : 2 دقيقه و 42 ثانيه

حجم فایل : 1.32 مگابایت

میمون در خواب پیامبر(صلی الله علیه وآله) در تفاسیر شیعه و سنی

حجت الاسلام احمدی اصفهانی

مدت زمان فايل : 5 دقيقه و 25 ثانيه

حجم فایل : 2.56 مگابایت

مفلِس واقعی در روایت حضرت پیامبر (صلی الله علیه و آله)

حجت الاسلام عالی

مدت زمان فايل : 2 دقيقه و 50 ثانيه

حجم فایل : 1.38 مگابایت

دلسوزی عجیب پیامبر (صلی الله علیه و آله) برای یک یهودی

حجت الاسلام عالی

مدت زمان فايل : 4 دقيقه و 37 ثانيه

دلسوزی عجیب پیامبر (صلی الله علیه و آله) برای یک یهودی

خبر پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) از عزاداری امت آینده

حجت الاسلام دارستانی

مدت زمان فايل : 2 دقيقه

خبر پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) از عزاداری امت آینده

شمه ای از اخلاق زیبای پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)

حجت الاسلام بندانی نیشابوری

مدت زمان فايل : 3 دقيقه و 1 ثانيه
شمه ای از اخلاق زیبای پیامبر اکرم (صلی الله علیه

آن کس که مرا آزار می داد کجاست؟

حجت الاسلام مؤمنی

مدت زمان فايل : 39ثانيه

پیامبر رحمت

آخرین کلمات شنیده شده از زبان پیامبر(صلی الله علیه وآله)!!

حجت الاسلام رفیعی

مدت زمان فايل : 2 دقيقه و37 ثانيه

محمّد رسول الله(صلی الله علیه وآله) پیامبر رحمت

دشمن وقتی حقیر است توهین میکند

حجت الاسلام علوی تهرانی


مدت زمان فايل : 3 دقيقه و 54 ثانيه
پیامبر ما رحمة للعالمین است-بزودی دین ما جهانی

Previous Next

روزشمارتاریخ اسلام

١ ربيع الاول

١ ـ جریان لیله المبیت٢ ـ رحلت «زینب بنت خزیمه» همسر پیامبراكرم(صلی الله علیه و آله وسلم)...


ادامه ...

٣ ربيع الاول

به آتش كشیدن خانه خدا توسط سپاهیان شامدر سوم ربیع الاول سال 64 هـ .ق. سپاهیان شام...


ادامه ...

٤ ربيع الاول

خارج شدن پیامبراسلام ‌(صلی الله علیه و آله وسلم) از غار ثور پس از سه شبانه روز پیامبرگرامی...


ادامه ...

٥ ربيع الاول

١ـ هجوم به خانه حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها)٢ـ‌ وفات حضرت سكینه بنت الحسین (علیهما السلام)1ـ...


ادامه ...

٨ ربيع الاول

شهادت امام حسن عسكری علیه السلام بر اساس روایات مشهور، امام حسن عسكری‌(علیه السلام) پس از 28 سال...


ادامه ...

٩ ربيع الاول

١ـ آغاز امامت حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف٢ ـ قتل عمر بن خطاب٣ ـ...


ادامه ...

١٠ ربيع الاول

١ـ ازدواج پیامبراكرم‌(صلی الله علیه و آله و سلم) با حضرت خدیجه(سلام الله علیها)٢ـ وفات حضرت عبدالمطلب...


ادامه ...

١٢ ربيع الاول

١ـ ورود پیامبرگرامی اسلام‌(صلی الله علیه و آله وسلم) به دهكد‎ه‌ قبا در نزدیكی مدینه٢ـ مرگ معتصم...


ادامه ...

١٣ ربيع الاول

آغاز دوران حكومت عباسیان از اوایل سال 130 هـ .ق عباسیان برای به دست آوردن قدرت، دست به...


ادامه ...

١٤ ربيع الاول

١- هلاكت یزید بن معاویه٢ـ مرگ موسی خلیفه عباسی1ـ هلاكت یزید بن معاویهیزید بن معاویه در چهاردهم...


ادامه ...

١٥ ربيع الاول

بنای مسجد «قبا» در نزدیكی مدینه به دستور پیامبراكرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در جریان...


ادامه ...

١٦ ربيع الاول

ورود اهل بیت امام حسین (علیه السلام) به شام در كتاب كامل بهایی نقل شده است كه اسرای...


ادامه ...

١٧ ربيع الاول

١ـ میلاد مسعود خاتم الانبیاء حضرت محمد بن عبد الله ‌(صلی الله علیه و آله و سلم)٢ـ...


ادامه ...

١٨ ربيع الاول

آغاز بنای مسجد النبی به دست پیامبرگرامی اسلام ‌(صلی الله علیه و آله و سلم) در هیجدهم ربیع...


ادامه ...

٢٢ ربيع الاول

وقوع غزوه بنی نضیر پس از جنگ احد و شكست سپاه اسلام در برابر مشركان قریش، فرصتی برای...


ادامه ...

٢٣ ربيع الاول

ورود حضرت فاطمه معصومه(سلام الله علیها) به قم یك سال پس از تبعید امام رضا(علیه السلام) از مدینـه...


ادامه ...

٢٥ ربيع الاول

وقوع غزوه دُومةُ الجَندل در روز بیست و پنجم ربیع الاول سال پنجم هـ .ق غزوه دُومةُ الجَندل...


ادامه ...

٢٦ ربيع الاول

صلح حضرت امام حسن مجتبی(علیه السلام) با معاویه در بیست و ششم ربیع الاول سال 41 هـ .ق...


ادامه ...
01234567891011121314151617

مطالب ارسالی به واتس اپ

انتشارات مؤسسه جهانی سبطين عليهما السلام
  1. كتابخانه
  2. كليپ های تصويری
  3. آرشيو صوتی
  4. کلیپ های قرآنی