نقش اهل بیت علیهم السلام در تفسیر تابعین

(زمان خواندن: 2 - 4 دقیقه)

حسین علوی مهر

مكتب شیعه وامدار تحوّل فرهنگى است كه امام صادق علیه السلام ایجاد نمود. افزون بر روایات فراوان در مسائل گوناگون اعتقادى، فقهى، اخلاقى و تفسیرى و پر بودن كتاب‏هاى تفسیرى شیعه مانند تفسیر عیاشى، نورالثقلین، البرهان، تفسیر قمى و نیز مجمع البیان و تفسیر صافى از گفتارهاى ارزشمند این امام بزرگ، دو كتاب به نام‏هاى مصباح الشریعه و تفسیر جعفر الصادق در كتاب حقایق التفسیر القرآن به ایشان منسوبند. مصباح الشریعه تاكنون چندبار به چاپ رسیده است (در ایران توسط حسن مصطفوى و در بیروت با تحقیق على زیعور و توسط مؤسسه عزالدین للطباعة و النشر چاپ شده) ولى مانند بیش‏تر كتاب‏هاى حدیثى به صورت سندى و نقل قولى به امام صادق علیه السلام منتسب شده است و ظاهر كلماتى كه در آغاز هر باب با مدح و اعظام حضرت آمده، نشان مى‏دهند كه این كتاب دست كم توسط حضرت صادق علیه‏السلام نگارش نیافته است. بیش‏تر كتاب حاوى مضامین اخلاقى و نكات اعتقادى است، اما كلمات آن حضرت در كتاب حقائق التفسیر ابوعبدالرحمن سلمى(325 ـ 412) و دیگر كتاب‏هاى منسوب به ایشان كه بخش مشخصى از آن مباحث تفسیرى و تأویلى است به خوبى آشكار است و مطالب تفسیرى به نوعى عرفانى و بكر است و گرایش باطنى و رمزى دارد.
امام صادق علیه السلام شاگردان فراوانى تربیت كردند، به گونه‏اى كه شاگردان آن حضرت را تا چهار هزار تن گفته‏اند. اما شاگردان ایشان در تفسیر افزون بر افرادى مانند ابوحمزه ثمالى، جابربن یزید جعفى و عطاء بن ابى ریاح و حتى ابوالجارود ـ كه پیش از این نام آن‏ها ذكر شد و اصحاب دو یا سه امام بوده‏اند ـ شخصیت‏هاى دیگرى نیز در تفسیر ذكر گردیده است كه برخى از آن‏ها عبارتند از:
1.یحیى بن كثیر(م 105 هـ.ق)
ابونضر یحیى بن كثیر (م 105 هـ.ق) كه ابن حجر وى را از جمله راویان امام جعفر بن محمد صادق علیه السلام مى‏شمارد و از برخى نقل كرده است كه وى «به پیروى مذهب تشیع شهرت دارد»در تفاسیر، نام او آمده است، از جمله در تفسیر مجمع البیان ذیل آیه 25 سوره بقره كه آیه شریفه «واتوا به متشابها» را تفسیر نموده است
2. شعبة بن حجاج (م 106 هـ.ق)
او از نخستین افرادى است كه به تدوین مجموعه‏هاى حدیثى پرداختند. شافعى گفته است: اگر شعبه نبود، روایت و حدیث در عراق شناخته نمى‏شد. شیخ طوسى او را در زمره اصحاب امام صادق علیه السلام آورده است.
3. سفیان بن عیینه(م 198 هـ.ق)
ابو محمد سفیان بن عیینه هلالى كوفى در سال 163 در مكه رحل اقامت افكند و همان جا ماند تا این كه در سال 198 درگذشت. او از بزرگان سلف، از جمله امام جعفر بن محمد صادق علیه السلام روایت كرده و بسیارى از بزرگان حدیث نیز از او روایت كرده‏اند.
نجاشى مى‏گوید: «او نوشته‏اى دارد كه از گفتار جعفر بن محمد فراهم آورده است.» آن گاه سند خود را نسبت به آن نوشته، از وى بیان مى‏كند.
شیخ طوسى و برقى او را از اصحاب امام صادق علیه السلام شمرده‏اند.
مرحوم كلینى در كافى و شیخ طوسى در تهذیب و على بن ابراهیم قمى در تفسیرش از او روایت كرده‏اند
4. عبدالرحمن بن زید(م 182)
عبدالرحمن بن زید بن اسلم عدوى، پدرش زید بن اسلم پیش از این از جمله اصحاب امام سجاد علیه السلام ذكر شد، اگرچه برقى، وى (پدر) را نیز از اصحاب امام صادق علیه السلام برشمرده است.
اما مرحوم شیخ طوسى تنها عبدالرحمن بن زید را در شمار اصحاب امام صادق علیه السلام آورده است
مرحوم كلینى در كتاب كافى در ابواب گوناگون از او روایت كرده است.
افرادى همچون محمد بن فضیل بن كثیر ازدى از وى روایت كرده‏اند. شیخ مفید در رساله عددیه درباره او مى‏گوید: او از فقیهان و سرآمد بزرگان است كه حلال و حرام و فتوا و احكام از ایشان اخذ مى‏شود و راه طعنه بر آنان بسته است.
بحث تحول فرهنگى كه امام صادق علیه السلام پدید آورد، خود جایگاه خاصى مى‏طلبد و نیاز به كتاب‏ها دارد. همچنین بررسى شاگردان ایشان تنها به موارد مزبور خلاصه نمى‏شود، بلكه افرادى همانند ابوبصیر یحیى بن ابوالقاسم اسدى (م 150 هـ.ق) از اصحاب اجماع و ابان بن تغلب و محمد بن سائب كلبى و افراد فراوان دیگر را نیز مى‏توان نام برد: حتى افرادى كه مقدارى مسأله‏دار بوده‏اند: همانند قتاده و واصل بن عطاء نیز به نوعى از شاگردان آن حضرت به حساب مى‏آیند. برخى از افراد دیگر نیز، كه از تابعان تابعین مى‏باشند، از جمله شاگردان امام صادق علیه السلام ذكر شده‏اند كه در مجموع، به همین مقدار اكتفا مى‏شود.
__________________
نشریه معرفت - آبان 1382 - شماره 71

نوشتن دیدگاه

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

مؤسسه جهانی سبطین علیهما السلام

loading...
اخبار مؤسسه
فروشگاه
درباره مؤسسه
کلام جاودان - اهل بیت علیهم السلام
آرشیو صوت - ادعیه و زیارات عقائد - تشیع
@sibtayn_fa @sibtayn_fa



مطالب ارسالی به واتس اپ
loading...
غدیر خم
ویدئو
مولودی
سخنرانی
صوت
تصویر

* کلیپهای بیشتر

* کلیپهای بیشتر

نوع رسانه
1:34
حیا داشته باشیم
حیا داشته باشیم
Details
مجموعه: عقائد
14 بازدید

* کلیپهای بیشتر

* کلیپهای بیشتر

روزشمارتاریخ اسلام

1 ذی الحجه

١ ـ ازدواج حضرت امیرالمؤمنین على (علیه السلام) و حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها)٢ - فرستادن...


ادامه ...

3 ذی الحجه

 ورود پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) و مسلمانان به مكه در سفر حجه الوداع در...


ادامه ...

5 ذی الحجه

١ـ  وقوع غزوه سویق٢ـ شهادت امام جواد (علیه السلام)1ـ وقوع غزوه سویقدر پنجم ذیحجه سال دوم هـ...


ادامه ...

6 ذی الحجه

مرگ منصور دوانقىدر روز ششم ذیحجه سال 158 هـ .ق. منصور دوانقى به هلاكت رسید و در...


ادامه ...

7 ذی الحجه

١ـ‌ شهادت امام باقر علیه السلام٢ـ انتقال امام كاظم علیه السلام به زندان بصره 1ـ‌ شهادت امام باقر(علیه...


ادامه ...

8 ذی الحجه

١ـ حركت امام حسین(علیه السلام) از مكه به سوى عراق٢ـ دعوت عمومى مسلم بن عقیل در كوفه1ـ...


ادامه ...

9 ذی الحجه

١ـ روز عرفه٢ـ شهادت حضرت مسلم بن عقیل (علیه السلام) و هانى بن عروه٣ـ وقوع سدّ ابواب1ـ...


ادامه ...

10 ذی الحجه

١ـ عید سعید قربان٢ـ شهادت عبدالله محض و جمعى از فرزندان امام حسن مجتبى علیه السلام1ـ عید...


ادامه ...

11 ذی الحجه

افشای سرّ پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) توسط عایشه و حفصه در یـازدهم ذیحـجه...


ادامه ...

13 ذی الحجه

١ـ وقوع معجزه شق القمر توسط پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلم)٢ـ انعقاد دومین...


ادامه ...

14 ذی الحجه

بخشیدن فدك به حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها در چهاردهم ذیحجه سال هفتم هـ .ق رسول گرامى...


ادامه ...

15 ذی الحجه

 ولادت با سعادت امام هادى علیه السلام روز پـانزدهــم ذی‌حــجـه سال 212 هـ .ق. ولادت بـا سـعادت امـام...


ادامه ...

18 ذی الحجه

١ـ عید سعید غدیر خم٢ـ قتل عثمان بن عفان٣ـ بیعت مردم با حضرت امیرالمؤمنین امام على(علیه السلام)1ـ...


ادامه ...

20 ذی الحجه

خروج ابراهیم بن مالك اشتر بر ضد ابن زیاد در بیستم ذی‌حجه سال 67 هـ .ق. ابراهیم بن...


ادامه ...

22 ذی الحجه

شهادت جناب میثم تمار در بیست و دوم ذیحجه سال 60 هـ .ق. جناب میثم تمار یكى از...


ادامه ...

24 ذی الحجه

١ـ روز مباهله٢ـ خاتم بخشى امیرمؤمنان (علیه السلام) در حال ركوع٣ـ نزول سوره انسان و آیه «هل...


ادامه ...

25 ذی الحجه

اولین نماز جمعه امیرمؤمنان امام على علیه السلام در بیست و پنجم ذیحجه سال ٣٤ هـ .ق امیرمؤمنان...


ادامه ...

26 ذی الحجه

مرگ عمر بن خطاب به گفته برخی تاریخ نویسان در بیست و ششم ذیحجه سال 23 هـ .ق...


ادامه ...

27 ذی الحجه

١ - مرگ مروان حمار و انقراض حكومت بنى امیه٢ ـ وفات جناب على بن جعفر (علیهما...


ادامه ...

28 ذی الحجه

وقوع حادثه حرّه در روز بیست و هشتم ذیحجه سال 63 هـ .ق واقعه اسفناك «حره» در مدینه...


ادامه ...
012345678910111213141516171819

انتشارات مؤسسه جهانی سبطين عليهما السلام
  1. كتابخانه
  2. کلیپ های تصویری
  3. سخنرانی
  4. مداحی

قرآن كريم
















سلام ، برای ارسال سؤال خود و یا صحبت با کارشناس سایت بر روی نام کارشناس کلیک و یا برای ارسال ایمیل به نشانی زیر کلیک کنید[email protected]

تماس با ما
Close and go back to page