نقش اهل بیت علیهم السلام در تفسیر تابعین

(زمان خواندن: 2 - 4 دقیقه)

حسین علوی مهر

مكتب شیعه وامدار تحوّل فرهنگى است كه امام صادق علیه السلام ایجاد نمود. افزون بر روایات فراوان در مسائل گوناگون اعتقادى، فقهى، اخلاقى و تفسیرى و پر بودن كتاب‏هاى تفسیرى شیعه مانند تفسیر عیاشى، نورالثقلین، البرهان، تفسیر قمى و نیز مجمع البیان و تفسیر صافى از گفتارهاى ارزشمند این امام بزرگ، دو كتاب به نام‏هاى مصباح الشریعه و تفسیر جعفر الصادق در كتاب حقایق التفسیر القرآن به ایشان منسوبند. مصباح الشریعه تاكنون چندبار به چاپ رسیده است (در ایران توسط حسن مصطفوى و در بیروت با تحقیق على زیعور و توسط مؤسسه عزالدین للطباعة و النشر چاپ شده) ولى مانند بیش‏تر كتاب‏هاى حدیثى به صورت سندى و نقل قولى به امام صادق علیه السلام منتسب شده است و ظاهر كلماتى كه در آغاز هر باب با مدح و اعظام حضرت آمده، نشان مى‏دهند كه این كتاب دست كم توسط حضرت صادق علیه‏السلام نگارش نیافته است. بیش‏تر كتاب حاوى مضامین اخلاقى و نكات اعتقادى است، اما كلمات آن حضرت در كتاب حقائق التفسیر ابوعبدالرحمن سلمى(325 ـ 412) و دیگر كتاب‏هاى منسوب به ایشان كه بخش مشخصى از آن مباحث تفسیرى و تأویلى است به خوبى آشكار است و مطالب تفسیرى به نوعى عرفانى و بكر است و گرایش باطنى و رمزى دارد.
امام صادق علیه السلام شاگردان فراوانى تربیت كردند، به گونه‏اى كه شاگردان آن حضرت را تا چهار هزار تن گفته‏اند. اما شاگردان ایشان در تفسیر افزون بر افرادى مانند ابوحمزه ثمالى، جابربن یزید جعفى و عطاء بن ابى ریاح و حتى ابوالجارود ـ كه پیش از این نام آن‏ها ذكر شد و اصحاب دو یا سه امام بوده‏اند ـ شخصیت‏هاى دیگرى نیز در تفسیر ذكر گردیده است كه برخى از آن‏ها عبارتند از:
1.یحیى بن كثیر(م 105 هـ.ق)
ابونضر یحیى بن كثیر (م 105 هـ.ق) كه ابن حجر وى را از جمله راویان امام جعفر بن محمد صادق علیه السلام مى‏شمارد و از برخى نقل كرده است كه وى «به پیروى مذهب تشیع شهرت دارد»در تفاسیر، نام او آمده است، از جمله در تفسیر مجمع البیان ذیل آیه 25 سوره بقره كه آیه شریفه «واتوا به متشابها» را تفسیر نموده است
2. شعبة بن حجاج (م 106 هـ.ق)
او از نخستین افرادى است كه به تدوین مجموعه‏هاى حدیثى پرداختند. شافعى گفته است: اگر شعبه نبود، روایت و حدیث در عراق شناخته نمى‏شد. شیخ طوسى او را در زمره اصحاب امام صادق علیه السلام آورده است.
3. سفیان بن عیینه(م 198 هـ.ق)
ابو محمد سفیان بن عیینه هلالى كوفى در سال 163 در مكه رحل اقامت افكند و همان جا ماند تا این كه در سال 198 درگذشت. او از بزرگان سلف، از جمله امام جعفر بن محمد صادق علیه السلام روایت كرده و بسیارى از بزرگان حدیث نیز از او روایت كرده‏اند.
نجاشى مى‏گوید: «او نوشته‏اى دارد كه از گفتار جعفر بن محمد فراهم آورده است.» آن گاه سند خود را نسبت به آن نوشته، از وى بیان مى‏كند.
شیخ طوسى و برقى او را از اصحاب امام صادق علیه السلام شمرده‏اند.
مرحوم كلینى در كافى و شیخ طوسى در تهذیب و على بن ابراهیم قمى در تفسیرش از او روایت كرده‏اند
4. عبدالرحمن بن زید(م 182)
عبدالرحمن بن زید بن اسلم عدوى، پدرش زید بن اسلم پیش از این از جمله اصحاب امام سجاد علیه السلام ذكر شد، اگرچه برقى، وى (پدر) را نیز از اصحاب امام صادق علیه السلام برشمرده است.
اما مرحوم شیخ طوسى تنها عبدالرحمن بن زید را در شمار اصحاب امام صادق علیه السلام آورده است
مرحوم كلینى در كتاب كافى در ابواب گوناگون از او روایت كرده است.
افرادى همچون محمد بن فضیل بن كثیر ازدى از وى روایت كرده‏اند. شیخ مفید در رساله عددیه درباره او مى‏گوید: او از فقیهان و سرآمد بزرگان است كه حلال و حرام و فتوا و احكام از ایشان اخذ مى‏شود و راه طعنه بر آنان بسته است.
بحث تحول فرهنگى كه امام صادق علیه السلام پدید آورد، خود جایگاه خاصى مى‏طلبد و نیاز به كتاب‏ها دارد. همچنین بررسى شاگردان ایشان تنها به موارد مزبور خلاصه نمى‏شود، بلكه افرادى همانند ابوبصیر یحیى بن ابوالقاسم اسدى (م 150 هـ.ق) از اصحاب اجماع و ابان بن تغلب و محمد بن سائب كلبى و افراد فراوان دیگر را نیز مى‏توان نام برد: حتى افرادى كه مقدارى مسأله‏دار بوده‏اند: همانند قتاده و واصل بن عطاء نیز به نوعى از شاگردان آن حضرت به حساب مى‏آیند. برخى از افراد دیگر نیز، كه از تابعان تابعین مى‏باشند، از جمله شاگردان امام صادق علیه السلام ذكر شده‏اند كه در مجموع، به همین مقدار اكتفا مى‏شود.
__________________
نشریه معرفت - آبان 1382 - شماره 71

نوشتن دیدگاه

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

مؤسسه جهانی سبطین علیهما السلام

loading...
اخبار مؤسسه
فروشگاه
درباره مؤسسه
کلام جاودان - اهل بیت علیهم السلام
آرشیو صوت - ادعیه و زیارات عقائد - تشیع

@sibtayn_fa





مطالب ارسالی به واتس اپ
loading...
ویدئو
حضرت محسن (ع)
مداحی
سخنرانی
تصویر

* کلیپهای بیشتر

* کلیپهای بیشتر

* کلیپهای بیشتر

* کلیپهای بیشتر

روزشمارتاریخ اسلام

1 ربيع الاول

١ ـ جریان لیله المبیت٢ ـ رحلت «زینب بنت خزیمه» همسر پیامبراكرم(صلی الله علیه و آله وسلم)...


ادامه ...

3 ربيع الاول

به آتش كشیدن خانه خدا توسط سپاهیان شامدر سوم ربیع الاول سال 64 هـ .ق. سپاهیان شام...


ادامه ...

4 ربيع الاول

خارج شدن پیامبراسلام ‌(صلی الله علیه و آله وسلم) از غار ثور پس از سه شبانه روز پیامبرگرامی...


ادامه ...

5 ربيع الاول

١ـ هجوم به خانه حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها)٢ـ‌ وفات حضرت سكینه بنت الحسین (علیهما السلام)1ـ...


ادامه ...

8 ربيع الاول

شهادت امام حسن عسكری علیه السلام بر اساس روایات مشهور، امام حسن عسكری‌(علیه السلام) پس از 28 سال...


ادامه ...

9 ربيع الاول

١ـ آغاز امامت حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف٢ ـ قتل عمر بن خطاب٣ ـ...


ادامه ...

10 ربيع الاول

١ـ ازدواج پیامبراكرم‌(صلی الله علیه و آله و سلم) با حضرت خدیجه(سلام الله علیها)٢ـ وفات حضرت عبدالمطلب...


ادامه ...

12 ربيع الاول

١ـ ورود پیامبرگرامی اسلام‌(صلی الله علیه و آله وسلم) به دهكد‎ه‌ قبا در نزدیكی مدینه٢ـ مرگ معتصم...


ادامه ...

13 ربيع الاول

آغاز دوران حكومت عباسیان از اوایل سال 130 هـ .ق عباسیان برای به دست آوردن قدرت، دست به...


ادامه ...

14 ربيع الاول

١- هلاكت یزید بن معاویه٢ـ مرگ موسی خلیفه عباسی1ـ هلاكت یزید بن معاویهیزید بن معاویه در چهاردهم...


ادامه ...

15 ربيع الاول

بنای مسجد «قبا» در نزدیكی مدینه به دستور پیامبراكرم (صلی الله علیه و آله و سلم) در جریان...


ادامه ...

16 ربيع الاول

ورود اهل بیت امام حسین (علیه السلام) به شام در كتاب كامل بهایی نقل شده است كه اسرای...


ادامه ...

17 ربيع الاول

١ـ میلاد مسعود خاتم الانبیاء حضرت محمد بن عبد الله ‌(صلی الله علیه و آله و سلم)٢ـ...


ادامه ...

18 ربيع الاول

آغاز بنای مسجد النبی به دست پیامبرگرامی اسلام ‌(صلی الله علیه و آله و سلم) در هیجدهم ربیع...


ادامه ...

22 ربيع الاول

وقوع غزوه بنی نضیر پس از جنگ احد و شكست سپاه اسلام در برابر مشركان قریش، فرصتی برای...


ادامه ...

23 ربيع الاول

ورود حضرت فاطمه معصومه(سلام الله علیها) به قم یك سال پس از تبعید امام رضا(علیه السلام) از مدینـه...


ادامه ...

25 ربيع الاول

وقوع غزوه دُومةُ الجَندل در روز بیست و پنجم ربیع الاول سال پنجم هـ .ق غزوه دُومةُ الجَندل...


ادامه ...

26 ربيع الاول

صلح حضرت امام حسن مجتبی(علیه السلام) با معاویه در بیست و ششم ربیع الاول سال 41 هـ .ق...


ادامه ...
01234567891011121314151617

انتشارات مؤسسه جهانی سبطين عليهما السلام
  1. كتابخانه
  2. کلیپ های تصویری
  3. سخنرانی
  4. مداحی

قرآن كريم
















سلام ، برای ارسال سؤال خود و یا صحبت با کارشناس سایت بر روی نام کارشناس کلیک و یا برای ارسال ایمیل به نشانی زیر کلیک کنید[email protected]

تماس با ما
Close and go back to page