مسجد گوهرشاد ، اواخر دوره قاجار

مسجد گوهرشاد ، اواخر دوره قاجار
143
0

 آنچه در تصویر می‌بینید مربوط می‌شود به حدود یک قرن پیش؛ اواخر دوره‌ حکومت قاجاریان. عکاس نامعلوم این عکس با دوربین خود، بافت قدیمی اطراف حرم را برای آیندگان نشانه گرفته است.
شاید با خود بگویید اینکه گنبد مسجد گوهرشاد نیست. شباهت کم میان این گنبد و گنبد زیبای فیروزه‌ کنونی حکایت از سرگذشت این گنبد طی سال‌های مختلف دارد.
مسجد گوهرشاد مسجدی کلاسیک به حساب می آید که به سبک مساجد چهار ایوانی ساخته شده است. صحن مسجد تقریبا به شکل مربع بوده و در اطراف آن چهار ایوان بزرگ تاریخی و در فواصل ایوان‌ها هفت شبستان وسیع و شش در ورودی و خروجی قرار دارد.
طول صحن مسجد حدود 56/13 متر و عرض آن 51/18 متر است و مجموعا حدود ۲۸۷۳ مترمربع مساحت دارد. ایوان‌های مجلل و مرتفع در اضلاع مسجد به قرینه‌ یکدیگر ساخته شده‌اند.
گنبد مسجد به بلندای ۴۱ متر بر بالای ایوان مقصوره جای دارد و سطح خارجی آن با آجر لعاب‌دار و یک کتیبه با خط کوفی تزئین شده است. در دو طرف این ایوان، دو مناره هر کدام به ارتفاع ۴۳ متر ساخته شده و کتیبه‌هایی نیز آن را تزئین کرده است. این مناره‌ها از روی زمین شروع می‌شوند و پیوسته به ایوان مقصوره بالا می‌روند و به شکل گلدسته درمی‌آیند.
محیط خارجی گنبد 61/85 متر است و به دلیل مشکلاتی که برای آن به وجود آمد در سال ۱۳۴۱ برچیده شد و دوباره گنبد فعلی با مصالح جدید ساخته و تزئین گردید.
طبیعی است که توجه به محور قبله در مساجد به تأکید بر محراب منجر شده و به این منظور در برخی از مساجد، سقف بالای فضای محراب را بلندتر از سایر بخش‌ها ساخته‌اند یا اینکه بر روی آن گنبدی قرار داده‌اند. در مسجد گوهرشاد، تأکید بر محور قبله با ایوانی بلندتر از ایوان‌های دیگر که در پشت آن گنبدخانه قرار دارد، نمایان شده و بر فراز محراب نیز نیم‌گنبدی قرار دارد که با مقرنس‌های گچی رنگین تزیین شده است.
در ایوان مقصوره صحن گوهرشاد قبله بین ایوان گنبدخانه و تورفتگی نیم‌گنبدی پشت آن فضایی تقریبا پیوسته وجود دارد. گنبدخانه اندکی به عقب کشیده شده و پهنا و تورفتگی جلو محراب با ورودی ایوان یکسان است.
گنبد مسجد گوهرشاد، گنبد دو پوسته گسسته با پوشش بیرونی نار (پیازی) است. پوسته بیرونی و داخلی گنبد امروز حدود ده متر با هم فاصله دارند. فاصله‌ دو پوسته به وسیله دیوارهایی که خشخاشی نامیده می‌شوند پر شده است.
گردنی (گریو) گنبد نسبت به دیگر گنبدهای روزگار تیموری از ارتفاع کمتری برخوردار است. در اینجا دنباله‌ پوسته بیرونی گنبد از پاکار به داخل متمایل شده و بعد سوار خشخاشی و گردنی می‌شود که به آن آوگون می‌گویند.
پوسته بیرونی گنبدهایی مانند مسجد گوهرشاد را آوگونه می‌نامند. پوسته داخلی گنبد به شکل عرقچین ساخته شده و گوشه‌سازی آن با سه کنج‌های کشیده و کاربندی انجام شده است.
گنبد ایوان مقصوره که به واسطه‌ وسعت دهانه در زلزله‌های شدید و با گذشت زمان آسیب دیده و چندین بار مرمت شده بود، در سال 1339 خورشیدی برای مرمت اساسی تخریب شد و ساخت آن مجددا توسط معماران ایرانی و با رعایت همان ویژگی‌های گذشته و حفظ مشخصات اصلی آغاز شد و در سال 1341 خورشیدی خاتمه یافت.
هم‌زمان سنگ‌های ازاره‌ داخل ایوان مقصوره نیز تعویض شد و کف ایوان با سنگ‌های مرمر مفروش گردید و در سال 1345 خورشیدی دور ساقه گنبد با کاشی معرق کتیبه‌ای مزین شد.
پیش از این مرمت‌کاری‌ها، این گنبد در جریان بمباران ارتش روس در سال ۱۳۳۰ هـجری قمری نیز آسیب دیده بود
منبع : سایت آستان قدس رضوی

نوشتن دیدگاه

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

مؤسسه جهانی سبطین علیهما السلام

loading...
@sibtayn_fa


نسخه اندرویدی کتاب العروة الوثقي والتعليقات عليها

اطیب البیان فی تفسیر القرآن

روزشمارتاریخ اسلام

1 شـوال

١ـ عید سعید فطر٢ـ وقوع جنگ قرقره الكُدر٣ـ مرگ عمرو بن عاص 1ـ عید سعید فطردر دین مقدس...


ادامه ...

3 شـوال

قتل متوكل عباسی در سوم شوال سال 247 هـ .ق. متوكل عباسی ملعون، به دستور فرزندش به قتل...


ادامه ...

4 شـوال

غزوه حنین بنا بر نقل برخی تاریخ نویسان غزوه حنین در چهارم شوال سال هشتم هـ .ق. یعنی...


ادامه ...

5 شـوال

١- حركت سپاه امیرمؤمنان امام علی (علیه السلام) به سوی جنگ صفین٢ـ ورود حضرت مسلم بن عقیل...


ادامه ...

8 شـوال

ویرانی قبور ائمه بقیع (علیهم السلام) به دست وهابیون (لعنهم الله) در هشتم شوال سال 1344 هـ .ق....


ادامه ...

11 شـوال

عزیمت پیامبر اكرم (صلی الله علیه و آله و سلم) به طایف برای تبلیغ دین اسلام در یازدهم...


ادامه ...

14 شـوال

مرگ عبدالملك بن مروان در روز چهاردهم شـوال سال 86 هـ .ق عبدالملك بن مروان خونریز و بخیل...


ادامه ...

15 شـوال

١ ـ وقوع ردّ الشمس برای حضرت امیرالمؤمنین علی(علیه السلام)٢ ـ وقوع جنگ بنی قینقاع٣ ـ وقوع...


ادامه ...

17 شـوال

١ـ وقوع غزوه خندق٢ـ وفات اباصلت هروی1ـ وقوع غزوه خندقدر هفدهم شوال سال پنجم هـ .ق. غزوه...


ادامه ...

25 شـوال

شهادت حضرت امام جعفر صادق(علیه السلام) ، رییس مذهب شیعه در بیست و پنجم شوال سال 148 هـ...


ادامه ...

27 شـوال

هلاكت مقتدر بالله عباسی در بیست و هفتم شوال سال 320 هـ .ق. مقتدر بالله، هجدهمین خلیفه عباسی...


ادامه ...
012345678910

* کلیپهای بیشتر

* کلیپهای بیشتر

انتشارات مؤسسه جهانی سبطين عليهما السلام
  1. كتابخانه
  2. کلیپ های تصویری
  3. سخنرانی
  4. آرشيو مداحی

قرآن كريم














سلام ، برای ارسال سؤال خود و یا صحبت با کارشناس سایت بر روی نام کارشناس کلیک و یا برای ارسال ایمیل به نشانی زیر کلیک کنید[email protected]

تماس با ما
Close and go back to page